اثر تنظیم کننده رشد گیاهی، رقم و ریزنمونه در اندام‌زایی درون شیشه ای سویا (glycine max l.)

سویا (glycine max l.) یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی و منبعی غنی از روغن و پروتئین محسوب می شود. امروزه اصلاح سویا از طریق بیوتکنولوژی گیاهی یکی از روش های کارآمد در غلبه بر مشکلات زراعی و کیفی این گیاه می‌باشد. دستیابی به یک سیستم باززایی کارامد و تکرارپذیر، پیش نیاز برنامه های بهبود ژنتیکی گیاهان است. در پژوهش حاضر، اثر رقم (ویلیامز، ساری و dpx)، ریزنمونه (هیپوکوتیل، کوتیلدون و برگچه اولیه) و تنظیم کننده های رشد گیاهیbap  (0.5، 1، 1.5 و 2 میلی گرم در لیتر) و iba (0، 0.1 و 0.5 میلی گرم در لیتر) در اندام زایی سویا مورد مطالعه قرار گرفتند. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که برای صفات اندام‌زایی بین ارقام، ریزنمونه ها و سطوح مختلف ترکیبات هورمونی اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد وجود داشت. بیشترین درصد اندام زایی از ریزنمونه کوتیلدون رقم ویلیامز کشت شده در محیط های ms حاوی 1.5 و 2 میلی گرم در لیتر bap به همراه 0.1 میلی گرم در لیتر iba حاصل شد. همچنین بیشترین تعداد شاخساره تشکیل شده به ازای هر ریزنمونه، از ریزنمونه کوتیلدون رقم ویلیامز در محیط حاوی 1.5 میلی گرم در لیتر bap به همراه 0.1 میلی گرم در لیتر iba مشاهده شد. در نهایت شاخه های باززا شده جهت القاء و تشکیل ریشه به محیط ms 1.2 حاوی یک میلی گرم در لیتر هورمون iba منتقل و سپس گیاهچه های رشد یافته به محیط آزاد سازگار و در گلدان ها کشت شدند. نتایج بهینه بدست آمده در این مطالعه می تواند زمینه را برای تحقیقات آینده و بخصوص مطالعات انتقال ژن به این ارقام سویا فراهم سازد.

effects of plant growth regulators, genotype and explant on in vitro organogenesis of soybean (glycine max l.)

soybean is one of the most important crops and nutrient source of oil and protein in the world. soybean breeding trough biotechnology is one of the current manners to overcome cultivation and qualitative problems of soybean production. in this study effect of genotype (williams, sari and dpx), explant (hypocotyl, cotyledon and first leaf) and plant growth regulators such as bap (0.5, 1.0, 1.5 and 2.0 mg/l) and iba (0.0, 0.1 and 0.5 mg/l) on in vitro organogenesis of soybean investigated. this experiment was performed as a factorial in a completely randomized design (crd) with four replications. analysis of variance for organogenesis parameters showed that there was significant difference between genotypes, explants and pgr combinations at one percent significance level. highest organogenesis obtained from cotyledon explants in ms medium supplemented with 1.5 and 2.0 mg/l bap plus 0.1 mg/l iba in williams. the highest soot per explant have been recorded in medium supplemented with 1.5 mg/l bap plus 0.1 mg/l iba in williams using cotyledon explants. finally, the regenerated shots transferred to 1/2 ms medium supplemented with 1.0 mg/l iba for root induction and rooted plants adapted in greenhouse. the optimal results obtained in this study can provide the basis for future research, especially gene transfer studies to these soybean genotypes.