نظام اخلاقی در منظومه فکری علامه طباطبایی(ره) مبتنی بر مبانی انسان‌شناختی

نظام اخلاقی هر مکتبی، متاثر از نوع نگاه به انسان و هویت و عقلانیت تعریف شده در آن مکتب است و تعریف ارائه شده از انسان، مفاهیم سعادت و فضیلت و خیر و لذت را جهت می‌دهد. بر این اساس، هدف از پژوهش پیش‌رو ارائه نظام اخلاقی علامه طباطبایی(ره) با توجه به مبانی انسان‌شناختی ایشان است. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و به کمک مبانی و اصول انسان‌شناختی علامه، ویژگی‌های نظام اخلاقی ایشان را تبیین نموده است. یافته‌های پژوهش، حکایت از آن دارد که بر اساس اصل مربوبیت انسان و نیز اصول غایت‌مندی، اراده، اختیار و حقیقی بودن کمال انسان، نظام اخلاقی واقع‌گرای فضیلت‌محور مبتنی بر عقل و وحی و در راستای سعادت بشر اثبات می‌گردد؛ به طوری که انسان در این نظام، نسبت به خود، خداوند، جامعه و طبیعت دارای مسئولیت اخلاقی است. پژوهش حاضر، به این نتیجه رهنمون گشت که تحت چنین نظام اخلاقی است که سعادت حقیقی دنیا و آخرت قابل وصول خواهد بود و حیات طیبه انسانی، ترسیم می‌گردد.

ethical system in allāmah ṭabāṭabāī’s thoughts on anthropological foundations

the ethical system of every school of thought is influenced by the way in which it conceptualizes man, identity, and rationality. the definitions of man, happiness, virtue, good, and pleasure are directed by this way of thinking. therefore, this research aims to introduce the ethical system established by allāmah ṭabāṭabāī in the light of his anthropological foundations. adopting a descriptive-analytical method, it seeks to explain his ethical system features. the findings suggest that in view of the fact that god is man’s lord, human perfection is real, and man has end, will, and freedom, one can demonstrate that a kind of realist virtue theory based on reason and revelation can be defended. according to this theory, man has moral responsibility towards himself, god, society, and nature. the present study concludes that such an ethical system may lay the foundations for a human good life and real happiness in this world and in the next.