مشکلِ شیوۀ خطّ فارسی در تصحیح و چاپ متون منظوم مطالعۀ موردی: دیوان قطران تبریزی چاپ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سی و چند سال دورانِ فعّالیت خود، علاوه بر واژه ‎گزینی و انتشار مجلّداتی از فرهنگ جامع زبان فارسی و ده‏ ها شماره از نشریّۀ نامۀ فرهنگستان و پیوست‏ ها و ویژه ‎نامه ‏های آن، پیشنهادهایِ خود را دربارۀ خط فارسی از جمله: جدانویسی و پیوسته نویسی کلمات و ترکیبات و اجزای جمله و نحوۀ چینش کلمات در متن از لحاظ رعایت فاصله یا نیم ‎فاصله هنگام تایپ آن، در دو کتاب «دستور خطّ فارسی» و «فرهنگ املایی زبان فارسی» ارائه کرده است. یکی از راه ‏های رواج و شیوع عملی مندرجاتِ این شیوه ‏نامه ها دویست و چهل کتابی بوده است که فرهنگستان تاکنون منتشر کرده است؛ مخصوصاً سی کتاب از آن، که به تصحیح متون ادب فارسی اختصاص داشته است. آنچه در مطالعۀ این کتاب‏ ها به چشم می ‏خورد؛ هر چند ممکن است از زیر دستِ ویراستار واحدی بیرون آمده باشند، اختلاف سلیقه در ضبط و نگارش اجزای جمله از لحاظ خطِّ فارسی است. در این مقاله سعی شده است سلیقۀ مصحّحان یا ویراستاران دیوان قطران تبریزی مخصوصاً در پیوسته (با نیم فاصله) نویسی اضافه های وصفی مقلوب و کلمات و ترکیبات دیگر بررسی شود.

the problem of persian calligraphy in editing andpublishing verse textscase study: divan qatran tabrizi, published by the persian language and literature academy

in its thirty-odd years of activity, the academy of persian language and literature has, in addition to selecting words and publishing volumes of the comprehensive dictionary of the persian language and dozens of issues of the academy's journal and its appendices and special issues, presented its suggestions on persian script, including: writing words separately and continuously, and the way words are arranged in the text in terms of observing spacing or half-spacing when typing, in two books, persian calligraphy grammar and persian spelling dictionary. one of the ways in which the contents of these script styles have become widespread and practical has been the two hundred and forty books that the academy has published so far; especially thirty of them are dedicated to correcting persian literary texts. what is noticeable in studying these books, although they may have come from the hands of a single editor, is the difference in taste in recording and writing sentence components in terms of persian script. this article attempts to examine the style of the correctors or editors of the divan qatran tabrizi, especially in the continuous (half-spaced) writing of inverted adjectives and other words and combinations.