حس‎ آمیزی به‎ مثابه استعاره مفهومی: بررسی الگوی حس ‎آمیزی در شعر سهراب سپهری

مقاله حاضر نگاهی به پدیده حس‎آمیزی از دیدگاه نظریه استعاره مفهومی است و به تحلیل حس‎آمیزی‎های موجود در شعر سهراب سپهری پرداخته‎است. بعضی از پژوهشگران علوم شناختی، با پیش چشم داشتن سلسله‎مراتب حواس اولمان، حس‎آمیزی را گونه‎ای از استعاره مفهومی دانسته‎اند؛ همچنان‎که در ساخت استعاره مفهومی، یک حوزۀ مفهومی عینی بر یک حوزۀ مفهومی انتزاعی افکنده می‎شود تا آن را روشن سازد، در حس‎آمیزی نیز عناصر مربوط به حواس ضعیف‎تر به حیطه حواس قوی‎تر برده می‎‎شوند تا موجب درک بهتری از مفهوم شوند. این مقاله با روش توصیفی‎تحلیلی کوشیده‎است از منظر متفاوتی به صنعت پرتکرار حس‎آمیزی در شعر سپهری نگاه کند و جسمانیت مستتر در ظاهر انتزاعی آثار او را نشان دهد. نتیجۀ حاصل از بررسی حدود 100 نمونه در اشعار سپهری، نشان می‎دهد که تقریباً تمام حس‎آمیزی‎های موجود در شعر او، استعاره‎هایی مفهومی هستند که از سلسله‎مراتب حواس اولمان تبعیت می‎کنند. به عبارت دیگر، سپهری همواره در حس‎آمیزی‎هایش مفهوم انتزاعی را به عینیت و تجسم نزدیک کرده‎است. این نکته نمایانگر آن است که شعر او برخلاف ظاهر انتزاعی، باطنی جسمیت‎یافته و کاملاً زمینی دارد.

synesthesia as a conceptual metaphor: analyzing the synesthesia pattern in sohrab sepehri’s poetry

this paper gives an insight to synesthesia from the viewpoint of conceptual metaphor theory to analyze the synesthesia in the poetry of sohrab sepehri. with regard to ullmann’s hierarchy of senses, some of cognitive science researchers have considered synesthesia as a type of conceptual metaphors; like in a conceptual metaphor, where a concrete conceptual domain is mapped to an abstract one in order to clarify and enrich it, in synesthesia, elements regarding weaker senses are mapped to the domain of stronger senses to give a richer understanding of concepts. this paper tries to review frequent synesthesia constructs in sepehri’s poetry with an analytical method to show the embodiment implied in his apparently abstract work. investigating multiple poems of sepehri shows that almost all of his synesthesia constructs are instances of conceptual metaphors. in other words, all his synesthesia constructs give embodiments of abstract concepts and thus, his poetry is genuinely embodied and earthly, despite its abstract appearance.