معرّفیِ دست‌نویسِ نویافتۀ هزار حکایت صوفیان و مولّفِ آن

کتاب هزار حکایت صوفیان بر‎‎اساسِ سه نسخۀ خطّی تصحیح و در سال 1389 منتشر شد. نسخۀ خطّی چهارم آن نیز در سال 1401 در مقاله‎ای معرّفی گردید. امّا تاکنون نام مولّف آن در پردۀ ابهام بوده‌است. در گفتار حاضر با شناسایی دست‎نویس دیگری از این کتاب، بعضی ابهامات مرتبط با این متن روشن می‎شود. نسخۀ نویافتۀ هزار حکایت صوفیان در کتابخانۀ ملّی ملک با شمارۀ 1044 محفوظ است که به خط نستعلیق است و احتمالاً در سدۀ یازدهم هجری کتابت شده‌است. بنا‎بر این دست‎نویس، مولّف کتاب هزار حکایت صوفیان اسمعیل بن ابی‎منصور بن اسمعیل طوسی است که حداقل تا 526ق زنده بوده‌است. کتاب هزار حکایت صوفیان به‎احتمال قوی در نیمۀ نخست قرن ششم در حدود سال‎های 525 تا 535ق تالیف شده‌است. همچنین بر این نکته تاکید می‎شود که نسخه‎های خطّی متاخّر ممکن است از روی نسخه‎های کهن و معتبری کتابت شده باشند و اطلاعاتی استثنائی در خود داشته باشند و ابهام‎ها یا افتادگی‎های نسخه‎های کهن را جبران و تکمیل کنند و ازاین‌رو استفاده از آن‌ها در تصحیح متون کارآمد و لازم است. در پایان، با توجّه به پیدا شدن دو نسخۀ خطّی دیگر از کتاب هزار حکایت صوفیان که هرکدام ویژگی‎ها و امتیازات خاصی دارند خصوصاً آنکه افتادگی‎ها و خطاهای متن چاپی را برطرف می‎کنند و نیز با روشن شدن نام مولّف آن، یادآوری می‎گردد که وقت آن فرارسیده‌است که این متن کهن ارزشمند بار دیگر تصحیح و چاپ و منتشر شود.

an introduction to the newly found manuscript of hizārhikāyat-isufīyān [the thousand tales of sufis] and its author

the book “hizār hikāyat-i sufīyān” was edited based on three manuscripts and published in 2019. its fourth manuscript was introduced in an article in 1401. but until now, the name of its author has been shrouded in mystery. in this article, by identifying another manuscript of this book, some ambiguities related to this text are clarified. the newly found manuscript is preserved in the malik library with the number 1044, which is in nasta`liq script and was probably written in the 11th century ah. according to this manuscript, the author of hizār hikāyat-i sufīyān is isma`īl ibn abī mansur ibn isma`īl tusī, who lived at least until 526 ah. hizār hikāyat-i sufīyān was probably written in the first half of the 6th century, around the years 525 to 535 ah. it is also emphasized that: the latest manuscripts may have been written from the old and authentic versions and have exceptional information in them and compensate and complete the ambiguities or omissions of the old versions, and therefore their use in correcting the texts is efficient and necessary. in the end, considering the discovery of two other manuscripts of the book of the thousand tales of the sufis - each of which has special features and privileges, especially those that eliminate the omissions and errors of the printed text - and also with the clarification of the name of its author, it is reminded that the time has come for this valuable old text to be edited and published again.