ناهمسانیِ ادبیات و خوشنویسی در سرعت بازنمود تحولات اجتماعی (بر پایۀ آثار شعری و خوشنویسی مرتضی قلی‌سلطان‌ شاملو و درویش عبدالمجید طالقانی)

ادبیات و خوشنویسی، به‌عنوان دو نظامِ انتزاعی-خیالیِ متاثر از هم، با همراهی‎ها و برهم‎کنش‎های چندصدساله و اشتراکات ساختاری فراوان در فرم و صورت، هر دو برآمده از کلان‎روندهای تاریخی-اجتماعیِ منجر به تغییرِ ذوقِ معیارِ جامعه‎اند. با این حال، تحلیل دقیق آثار برخی از نخبگان خوشنویسی و ادبیات، ما را به این نتیجۀ شگفت رهنمون می‎کند که گاهی بیشترین خصلت‎های مشترکِ ساختاری میان این دو عرصه را در آثار خوشنویسان و شاعرانی می‎توان جست که هم‎روزگار نبوده‎اند. این ناهم‎روزگاری‎ها، گاه در مصادیقی مانند حافظ و میرعماد، با فاصله‎ای بیش از دو سده دیده می‎شود و گاه در شواهدی چون صائب و درویش با فاصله‎ای در حدود یک سده. پژوهش بینارشته‎ای حاضر به شیوۀ توصیفی-تحلیلی، برای نخستین بار با پرده برداشتن از وجود این ناهمسانیِ زمانی، با تکیه بر عنصر اغراق، در پی پاسخ به چراییِ مسئله و تبیین وجوهِ کمیّتیِ این اختلافِ زمانی است. براساس نتایج این پژوهش، اگرچه تحولاتِ اجتماعیِ هر دوره، خصلت‎های یکسانی را هم‎زمان به ادبیات و خوشنویسی می‎بخشد، اما به نظر می‎رسد سرعت تاثیر این تحولات در عناصر زبان و خط که مصالح و مواد اولیۀ ادبیات و خوشنویسی‎اند، یکسان نیست و بازنماییِ تحولات اجتماعی و تصرفاتِ ذوقیِ اجتماع در قلمروِ آواها و ساخت‎های لفظ-معنیِ آثار ادبی، سریع‎تر از جهان شکل‎ها و ساخت‎های شاکله-حالتِ آثار خوشنویسی رخ می‎دهد.

the disparity of literature and calligraphy in the speed of representing social changes(based on the poetry and calligraphy works of morteza qoli-soltan shamloo and darvish abdul majid taleghani)

literature and calligraphy, as two abstract-imaginary systems influenced by each other, with centuries-old associations and interactions and many structural commonalities in form and appearance, both arise from social-historical macro-trends that lead to the change of society's standard taste; however, a detailed analysis of the works of calligraphy and literature elites leads us to the surprising conclusion that the most common structural features between these two fields can be found in the works of calligraphers and poets who were not contemporaries. these inconsistencies are sometimes seen in examples such as hafez and mir emad, with a gap of more than two centuries, and sometimes in evidence such as saeb and darwish with a gap of about a century. the present interdisciplinary research in a descriptive-analytical way, for the first time by uncovering the existence of this non-history, relying on the element of exaggeration, seeks to answer the problem and explain the quantitative aspects of this time difference. according to the results of this research, although the social developments of each period give the same characteristics to literature and calligraphy,  the speed of the effect of these developments on the elements of language and calligraphy, which are the primary materials of literature and calligraphy, is not the same and always the representation of social developments and taste captures of the society occurs in the realm of sounds and word-meaning constructions of literary works, faster than the world of forms and constructions of shape-mode of calligraphy works.