بررسی و تحلیل فی حقیقة‌العشق (مونس العشاق) سهروردی بر اساس رمزگان پنج‌گانة رولان بارت

رسالة فی حقیقة‌العشق(مونس‌العشّاق) سهروردی(587 – 549 ه.ق.) ضمن اشاره به جلوه‌های عرفانی عشق و حالات آن در دو داستان خلقت آدم و یوسف پیامبر به دلیل اشتمال بر رمز و راز و تفسیرپذیری، امکان تحلیل و خوانش را با محور رمزگان پنج‌گانة رولان بارت که یک مدل تحلیلیِ روشمند و خلاقانه روایات و داستان‌هاست، فراهم می‌آورد. بارت هر متنی را زایا، پویا و دارای تکثّر معنایی می‌داند و معتقد است که از رهگذر زایایی و سیّال بودن متن، متون از یکدیگر متمایز می‌‌گردند. سهروردی ضمن بیان راز آفرینش حُسن و عشق و حُزن به شیوة نوافلاطونی و بهره‌گیری از اندیشة مغانی و لطایف قرآنی به جایگاه آن‌ها در جهان‌شناسی و معرفت شناسی اشراقی می‌پردازد. و عرفایی چون غزالی و بقلی‌شیرازی حُسن و عشق و حُزن را از ارکان اصلی سیر و سلوک دانسته، عشق را حاصل تجلّی حُسن و حُزن را حاصل خوف می‌دانند. این مقاله به روش تحلیلی توصیفی به بررسی صداهای پنهان رسالة فی حقیقة‌العشق سهروردی می‌پردازد و ابعادی از رمزگان را بر خواننده آشکار می‌سازد. رسالة مذکور با توجه به گستردگی رمز و نماد، از نوع متون نوشتنی(باز) است و خواننده در آن منفعل نیست؛ بلکه با به کارگیری خلاقیت خود هر چه در صدد تثبیت معناست، روش ابداعی خود را به کار می‌گیرد. پیشنهاد بارت برای این نوع خوانش، ابداع روشی است که متن از آن ‌طریق فراپاشیده و افشانده می‌شود و خواننده به عنوان تولید کنندة متن حضور دارد.

review and analysis of suhrawardi’s fi haqiqah al-ashq based on roland barthes’ five codes

sohrevardi’s (1154-1191 ce) resāla fi ḥaqīqat al-ʿishq while the mystical manifestations of love and its states in the two stories of the creation of adam and joseph, provides an opportunity for analysis and interpretation through roland barthes’s five-code system. the stories’ inherent symbolism and amenability to interpretation make this analytical framework a methodologically sound and creative approach. barthes considers every text to be generative, dynamic,, believing that texts are distinguished from each other through fluid nature. sohrevardi, while explaining the secrets of the creation of beauty, love, and sorrow in a neoplatonic style, and drawing upon magian thought and quranic subtleties, addresses their place within an illuminationist cosmology and epistemology. mystics like ghazali and baqli shirazi consider beauty, love, and sorrow as essential pillars of the spiritual journey, seeing love as the result of the manifestation of beauty and sorrow as a result of fear. this article employs a descriptive-analytical method to investigate the hidden voices within sohrevardi’s resāla fi ḥaqīqat al-ʿishq, revealing aspects of its codes to the reader. given its vast use of symbols and allegories, the resāla is of the type of writable (or open) texts where the reader is not passive. rather, they use their creativity, and in each attempt to fix a meaning, they employ their own innovative method. barthes’s suggestion for this type of reading is the creation of a method through which the text is fragmented and scattered, and the reader is present as a producer of the text.