>
Fa   |   Ar   |   En
   سنخ شناسی الگوهای فضایی پراکنده رویی در شهر منطقه ها (مورد مطالعه: شهر منطقه مرکزی مازندران)  
   
نویسنده سالاریان فردیس ,داداش پور هاشم
منبع مطالعات شهري - 1397 - شماره : 27 - صفحه:79 -92
چکیده    ساخت وسازهای با برنامه و بدون برنامه، منجر به گسترش شهرها و نواحی پیرامونی آنها در اراضی کشاورزی استان مازندران شده‌ و این اراضی را دستخوش تغییرات و یا حتی تخریب گسترده قرار داده است. هدف مقاله حاضر سنخ شناسی الگوهای فضایی پراکنده‌رویی در شهر_منطقه مرکزی مازندران( شامل شهرستان‌های ساری، بابل و قائمشهر)  است. روش شناسی پژوهش کمی بوده و داده های اصلی آن از طریق دو مولفه جمعیتی و کالبدی_فضایی به دست می آید. داده های جمعیتی از سالنامه‌های آماری استان مازندران و داده‌های کالبدی_فضایی شامل اراضی ساخته شده (براساس تصاویر لندست و نقشه 1:25000 توسعه استان مازندارن) و تراکم ساختمانی در طی سال‌های 1365 تا 1395 استفاده شد. سایر داده‌ها براساس پردازش آماری و ریاضی از داده‌های جمعیتی و کالبدی_فضایی با استفاده از نرم افزارgis ، esri و مدل فرم رشد شهری به دست آمدند. سپس برای سنخ‌شناسی الگوهای فضایی در مقیاس کلان از برآوردگر کریجینگ و برای الگوهای فضایی در مقیاس خرد از مدل فرم رشد شهری استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از این است که در مقیاس کلان، پراکنده رویی در سال‌های مطالعاتی افزایش یافته است. به رغم این که الگوی فضایی در سال 1365 به واسطه پایین بودن متغیرهای مطالعاتی، تنها در سه مرکز اصلی شهری محدوده متمرکز بوده و در اراضی پیرامون آنها به خصوص در شهرستان ساری، پراکنده‌رویی وجود داشته است. اما در یک روند زمانی 30 ساله همزمان با تمرکز توسعه در اراضی شهری، اراضی پیراشهری و روستایی نیز توسعه یافته و پدیده پراکنده‌رویی با افزایش ارزش متغیرها شدت گرفته است. از طرف دیگر، در مقیاس خرد، الگوی فضایی پراکنده رویی در سال‌های 1365 تا 1375 خطی بوده که به دلیل توسعه در پیرامون مرزهای سکونتگاه‌های شهری (اراضی پیراشهری) به وجود آمده است. اما در بازه 851375 توسعه پراکنده به الگوی میان افزا گرایش بیشتری داشته و حاکی از شکل گیری الگوی تلفیقی خطی_میان افزای پراکنده‌رویی دارد. در بازه 95-1385 نیز الگوی توسعه به صورت میان افزا شکل گرفته است. گفتنی است که در بررسی جداگانه سکونتگاه‌های شهری و روستایی شهر_منطقه مطالعاتی، نتایج متفاوتی در اراضی شهری مشاهده شد.
کلیدواژه سنخ شناسی، الگوهای فضایی، پراکنده رویی، شهر منطقه، مازندران
آدرس دانشگاه تربیت مدرس, دانشکده هنر و معماری, ایران, دانشگاه تربیت مدرس, دانشکده هنر و معماری, ایران
پست الکترونیکی h-dadashpoor@modares.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved