تبیین معنای آیۀ «اِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْاِسْلام‏» و دلالت آن در مسئلۀ حجیت ادیان توحیدی

بررسی حجیت ادیان ابراهیمی پس از ظهور اسلام همواره در میان مباحث کلامی مسئله‌ای زنده، پویا و در جریان است. با توجه به اهمیت کشف دیدگاه قرآن در این مسئله، دلایل نقلی محور اصلی جدال‌های دو طرف را تشکیل می‌دهد. از جمله موضوعات مرتبط، تعیین کاربست معنایی واژۀ «اسلام» در قرآن است. از مهم‌ترین آیات مورد نزاع آیۀ شریفۀ «اِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْاِسْلَامُ» (آل عمران/19) است که دین را نزد خداوند، اسلام معرفی می‌کند. با وجود استناد موافقان و مخالفانِ حجیت ادیان ابراهیمی به این آیه، تحقیق مستقلی که همۀ شواهد و قراین را جمع‌آوری و ارزیابی کند انجام نشده است. این تحقیق با تاکید بر روش کتابخانه‌ای و تحلیلی، افزون بر تمایز دو قرائت اصلی دربارۀ این آیه، شواهد هر یک را مورد ارزیابی قرار داده و قرائت سومی را در این تحقیق ارائه می‌دهد که بر معنای متفاوتی از «دین» و «اسلام» استوار است و اسلام را به معنای تسلیم و دین را نیز به معنای تدین مومنان معرفی می‌کند. نتیجۀ این تحقیق آن است که این آیه به لحاظ موضوع، با مسئلۀ «حجیت ادیان» بیگانه است و ازاین‌رو موافقان و مخالفان حجیت ادیان نمی‌توانند این آیه را به‌عنوان سندی مستقل مدعای خود مطرح کنند.

a comparative study of the concept of religion according to muslim theologians and the noble verse: “inna al-dīna ʿinda allāhi al-islām” (indeed, with allāh religion is islam)

translation: the examination of the authority of abrahamic religions after the advent of islam has always been a lively and dynamic issue among theological discussions. given the importance of uncovering the qurʾānic perspective on this matter, transmitted evidence forms the main axis of the debates between the two sides. among the related topics is determining the semantic application of the word “islam” in the qurʾān. one of the most debated verses is the noble verse “inna ad-dīna ’inda allāhi al-islām,” (arabic: اِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْاِسْلَامُ, k 3:19 indeed, the religion in the sight of allāh is islam) which establishes islam as the religion before god. although both proponents and opponents of religious authenticity refer to this verse, an independent study that gathers and evaluates all the evidence has not yet been conducted. in this research, which emphasizes a library-analytical method, the study not only distinguishes between the two main interpretations of this verse but also evaluates the evidence for each. it then presents a third interpretation based on a different understanding of “religion” and “islam.” this perspective defines islam as the concept of surrender and religion as the expression of believers’ religiousness. consequently, this research concludes that the verse is unrelated to the issue of the “authenticity of religions.” therefore, both supporters and opponents of religious authenticity cannot regard this verse as an independent document to support their claims.