تاریخ‌گذاری و مخاطب‌شناسی سورۀ کهف با تکیه بر روش بازسازی تاریخی

حضور اهل‌کتاب و به‌ویژه یهود، ذیل اسباب نزولی که برای سورۀ کهف و برخی از ماجراهای آن، مانند صاحب دو باغ گزارش شده، ملاحظه می‌شود. همچنین محققان مراد از «حِزبَین» در آیۀ 12 را یهود و نصارا عنوان می‌کنند. علاوه بر این، اشاره به ماجراهایی همچون اصحاب کهف و ذوالقرنین که دارای رنگ‌وبوی مسیحیت و یهودیت است، فرضیۀ حضور اهل‌کتاب را در میان مخاطبان این سوره مطرح می‌کند. این در حالی است که غالب مفسران، سورۀ کهف را مکی دانسته‌اند و به حضور اهل‌کتاب در مکه اعتقادی ندارند، لذا درصدد توجیه این تفاسیر، ماجراها و اسباب نزول برمی‌آیند. پژوهش حاضر در نظر دارد با کمک روش بازسازی تاریخی، به شناسایی مخاطبان سوره بپردازد و به همین منظور، نخست با تاریخ‌گذاری این سوره با کمک دلالت‌های آیات، گزارش‌های تاریخی، جایگاه سوره در فهرست‌های نزول و دیدگاه مفسران، زمان نزول آن را معیّن می‌کند. نتیجۀ حاصل از این تاریخ‌گذاری، نزول سورۀ کهف را هم‌زمان با سفر پیامبر(ص) به طائف در سال دهم بعثت تعیین می‌کند. مخاطب‌شناسی این سوره نیز حاکی از وجود اشتراکاتی میان مخاطبان سورۀ کهف و ساکنان طائف است؛ مخاطبانی که نه‌تنها شامل مشرکان، بلکه اهل‌کتاب (مسیحی و یهودی) نیز بوده است و ماجراهای این سوره، اسباب نزول، تکامدها، واژگان دخیل، سیاق سوره و گزارش‌های تاریخی آن را تایید می‌کند.

dating and audience analysis of sūrat al-kahf based on historical reconstruction method

the presence of disbelievers among the people of the book or ahl al-kitāb (arabic: اهلُ الکِتاب), particularly the jews, is observed in the context of the causes of revelation (arabic: اَلْنُّزول, romanized: al-nuzūl) associated with sūrat al-kahf (arabic: الکهف, lit.: the cave) and some of its narratives, such as the story of the owner of two gardens. researchers also interpret ‘ḥizbain (arabic: حِزْبَین) in verse 12 as referring to the jews and christians. furthermore, references to events such as the companions of the cave (arabic: اَصْحَابُ الکَهْف, romanized: ʾaṣḥāb al-kahf) and 7dhu l-qarnayn (arabic: ذوالقَرنَین), which bear the influence of christianity and judaism, strengthen the hypothesis of the presence of the people of the book among the audience of the surah (the chapter). this is while most commentators (arabic: مُفسّر; plural: arabic: مفسّرون, romanized: mufassirūn) consider sūrat al-kahf to be meccan and do not believe in the presence of the people of the book in mecca; thus, they attempt to justify these tafsīrs (arabic: تفسیر, english: explanation), events, and reasons and causes for revelation. the present study aims to identify the audience of the sūrah with the help of historical reconstruction methods. to this end, it first determines the date of this sūrah by using the implications of the verses, historical accounts, its position in the lists of revelation, and the perspectives of commentators. the result of this dating establishes the revelation of sūrat al-kahf coinciding with the prophet’s journey to aṭ-ṭāʾif (arabic: اَلطَّائِفُ‎, lit.:  the circulated or encircled) in the tenth year of his mission (10th year of biʿtha or the the 10th year of the beginning of prophet muhammad’s mission). the audience profiling of this sūrat also indicates the presence of commonalities between the audience of sūrat al-kahf and the inhabitants of ṭāʾif, which includes not only polytheists but also christian and jewish people. the events of this sūrah, the reasons and causes for revelation, hapax legomenon, borrowed vocabulary, the context of the sūrah, and historical reports support this conclusion.