همبسته‌های شناختی اختلال وسواسی - جبری: سهم پیش‌بین سبک ناسازگارانۀ بزرگ‌نمایی تهدید، کارکرد اجرایی، آمیختگی فکر و عمل و فراشناخت

اختلال وسواسی جبری یکی از شایع‌ترین اختلال‌های روانی است که بر تمام جنبه‌های زندگی انسان اثرگذار است. 300 نفر از دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان به صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای در پژوهش شرکت داده شدند. آزمودنی‌ها به پرسشنامه‌های خودگزارشی سبک ناسازگارانۀ بزرگ‌نمایی تهدید، پرسشنامۀ نقص کارکردهای اجرایی: بارکلی، پرسشنامۀ ارزیابی فراشناخت - 30سوالی، پرسشنامۀ همجوشی فکر و پرسشنامۀ مقیاس وسواس فکری عملی ییل براون پاسخ دادند. یافته‌های به‌دست‌آمده از تحلیل پژوهش نشان داد میان مولفۀ باور مثبت دربارۀ نگرانی (p≤0.05) و مولفه‌های کنترل‌ناپذیری، اطمینان شناختی، خودمدیریتی، خودسازمان‌دهی، خودکنترلی و خودانگیزشی (p≤0.01) همبستگی مثبت و معناداری با علائم اختلال وسواسی وجود دارد. همچنین، میان مولفه‌های باور مثبت دربارۀ نگرانی، کنترل‌ناپذیری، نیاز به کنترل، سبک ناسازگارانۀ بزرگ‌نمایی تهدید فیزیکی، خودسازمان‌دهی (p≤0.05) و مولفۀ اطمینان شناختی (p≤0.01) همبستگی مثبت و معناداری با علائم اختلال جبری وجود داشت. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد متغیرهای پیش‌بین باور مثبت دربارۀ نگرانی، کنترل‌ناپذیری، خودمدیریتی و خودانگیزشی سهمی معنادار در پیش‌بینی مولفۀ اختلال وسواسی دارند. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون آشکار کرد متغیرهای پیش‌بین باور مثبت دربارۀ نگرانی، اطمینان شناختی، سبک ناسازگارانۀ بزرگ‌نمایی تهدید اجتماعی، خودسازمان‌دهی و خودکنترلی در پیش‌بینی مولفۀ اختلال جبری در آسیب‌شناسی علائم وسواسی جبری سهم معنا‌دار داشته‌اند. با توجه به اهمیت نقش باورهای فراشناختی و راهبردهای کنترل فکر که آن هم متاثر از باورهای فراشناختی است، در پیش‌بینی و تبیین علائم وسواسی، درمان فراشناختی پرفایده به نظر می‌رسد.

the cognitive correlates of obsessive-compulsive disorder: the predictive role of looming maladaptive style, executive function, thought-action fusion and metacognition

obsessive-compulsive disorder (ocd) is one of the most common mental disorders, affecting all aspects ofhuman life. in this study, 300 students from azarbaijan shahid madani university participated throughcluster sampling. the participants completed the threat magnification maladaptive style questionnaire, thebarkley deficits in executive functioning scale, the metacognition assessment questionnaire (30 items),the thought-action fusion questionnaire, and the yale-brown obsessive-compulsive scale. the analysisrevealed a significant positive correlation between positive beliefs about anxiety and components such asuncontrollability, confidence, self-management, self-control, and self-motivation, with statistical significanceat the 1% level. additionally, a positive and significant correlation was found between positive beliefs aboutanxiety, uncontrollability, the need for control, maladaptive style of physical threat magnification, and selforganizationat the 5% level, and the cognitive component at the 1% level, with symptoms of obsessivecompulsivedisorder. regression analysis indicated that positive beliefs about anxiety, uncontrollability, selfmanagement,and self-motivation significantly predicted the obsessive-compulsive disorder component.moreover, the predictors of positive belief about anxiety, cognition, maladaptive style of social threatmagnification, self-organization, and self-control significantly contributed to predicting obsessivecompulsivedisorder component. given importance of metacognitive beliefs and thought control strategies,influenced by metacognitive beliefs, metacognitive therapy may be useful in predicting and addressingobsessive-compulsive symptoms.