بررسی تطبیقی دیدگاه ابن سینا و لایب نیتس پیرامون مبدا نخستین

توجه به مبدا نخستین موجودات و اقامه ی براهین متعدد در اثبات وجود آن از دیرباز در تفکر فلسفی وجود داشته است. پژوهش حاضر از روش مطالعات تطبیقی به مقایسه ی دیدگاه ابن سینا و لایب‌نیتس پیرامون مبدا نخستین پرداخته است. ابتدا برهان صدیقین ابن سینا و برهان مبتنی بر اصل جهت کافی لایب-نیتس در اثبات وجود مبدا نخستین ارایه شده و سپس علیت مبدا نخستین در قالب سه پرسش مورد مقایسه قرار گرفته است: مبدا نخستین علت فاعلی است یا غایی؟ علت حقیقی است یا جهت کافی؟ علت موجده است یا مبقیه؟ در پایان این نتایج حاصل شده است: هر دو برهان مبتنی بر برهان امکان و وجوب است با این تفاوت که ابن سینا با توجه به خود وجود و تقسیم آن به واجب و ممکن، برهان صدیقین را اقامه می کند اما لایب نیتس حقایق موجود را به دو دسته ی ضروری و ممکن تقسیم می کند و جهان را به عنوان مجموعه ی ممکنات نیازمند وجود مبدا نخستین می‌داند. ابن سینا مبدا نخستین را علت فاعلی می داند و لایب نیتس او را هم مبدا علت فاعلی و هم مبدا علت غایی. هر دو فیلسوف، مبدا نخستین را علت حقیقی به معنای موجده دانسته و او را علت مبقیه نیز می دانند.