بازشناسی عرصه دیگر وجود در معماری درونگرای ایرانی با تاکید بر پدیدار آیینه در فلسفه سهروردی

توجه بیش از حد به قدرت لایزال استدلال و بی‌توجهی به فضاهای نهفته ذهنی، بحران‌های ناشی از گسست بین انسان معاصر و محیط مصنوع را ایجاد نموده است. براین‌اساس بازشناسی ریشه‌های پیوستگی ذهن و عین در عرصه‌های معماری گذشته اهمیت می‌یابد. این پژوهش با هدف شناخت عرصۀ عرفانی در معماری درونگرای ایرانی به مکاشفۀ عرصۀ دیگری در فراسوی آیینه وجود می‌پردازد. بدین منظور مبانی نظری پژوهش به‌صورت خاص بر جایگاه پدیدار آیینه در فلسفۀ سهروردی و نقش آن در معماری درونگرای ایرانی تاکید دارد. پرسش اصلی پژوهش به چگونگی پدیدارشدن ماهیت فضا در معماری می‌پردازد. روش کیفی این پژوهش شناخت‌شناسی مبتنی بر دیدگاه فلسفی تفسیرگرایانه بوده که با بهره‌گیری از راهبرد استدلال منطقی در پی شناخت واقعیت درونی فضا - مکان است. نتایج این پژوهش بیان می‌کند که انکشاف وجه دیگر چیزها و بازشناسی عرصه فراسوی آیینه با گذار از شیوه‌های نگاه درون و برون در عرصه‌های معماری درونگرای ایران میسر می‌شود. در این گذار «رویارویی ذهن و عین»، منجر به «دگرگونی معنوی و درونی فرد» شده و به «عرصۀ دیگری به نام دنیای عرفان» موجودیت می‌بخشد. براین‌اساس سلسله‌مراتب حضور در فضای معماری درونگرا با فلسفۀ سهروردی انطباق یافته و فرد با گذار از هفت مرحلۀ؛ محنت جدایی از برون، وصال به درون، بیداری، حیرت، فنا و غوطه‌وری در عمق هزارتو، بازگشت و انکشاف یک پدیدار آیینه، به عرصۀ دیگر وجود هدایت می‌شود. در نهایتِ این مسیر، عرصۀ عرفان در فضاهای درونی معماری پدیدار خواهد شد.

the recognition of another field of existence in the iranian introverted architecture focusing on the phenomenon of mirror in the suhrawardi’s philosophy.

paying too much attention to the eternal power of reasoning and ignoring the latent mental spaces has created crises of the gap between the contemporary human and the artificial environment. therefore, it seems vital to recognize the roots of the connection between the mind and the body in the fields of architecture in the past. aiming to identify the mystical field in the iranian introverted architecture, this study investigates another field, beyond the realm of existence mirror. the theoretical foundations of the research specifically refer to the position of the phenomenon of mirror in philosophy of illumination and its role in the iranian introverted architecture. the main research question refers to how the essence of space appears in the architecture. the qualitative method of this research is based on an interpretive philosophical view that uses the methodology of logical reasoning to explore the inner reality of space-place. the results show that the development of other sides of things and the recognition of the field beyond the realm of mirror would be possible by the transition from the methods of looking inside and outside in the fields of iranian introverted architecture. meanwhile, “the confrontation of mind and object” leads to “internal and external transformation of the human being” and creates “another realm called the world of mystics&. the degree of presence in the space of introverted architecture is adapted to suhrawardi’s philosophy and passing through the seven steps of: the trouble of separation from the outside, joining to the inside, awakening, astonishment, annihilation, immersion in the depths of maze, the return and development of a mirror phenomenon, the human enters another realm of existence. at the end of this path, the mystics will appear in the interior spaces of architecture.