«زیست‌جهان» در پدیدارشناسی آلفرد شوتز

زیست‌جهان به معنی جهان چنان که تجربه و زیسته می شود، مفهومی است که نخست در پدیدارشناسی هوسرل متولد شد و پس از او در زمینه های مختلف به کار رفت. آلفرد شوتز پایه گذار جامعه شناسی پدیدارشناختی، که در پی ایجاد پایه های نظری برای جامعه شناسی تفسیری بود این مفهوم را برای بررسی ساختارهای ذهنی در زندگی روزمره به کار گرفت و از آن در جامعه شناسی استفاده  کرد. نوشتار حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که زیست جهان چه تحولاتی در اندیشه شوتز از سر گذارند. نتیجه این پژوهش نشان می دهد شوتز میان آگاهی فرد و زیست جهان رابطه ای دیالکتیکی برقرار می کند، به طوری که هر یک دیگری را می سازد و بر آن اثر می گذارد. بر خلاف هوسرل‌که زیست جهان را تنها واقعیت قابل درک دانسته، او به لایه های متعدد واقعیت اشاره کرده و اصطلاح فراروی(استعلا) هوسرل را برای چرخش میان این لایه ها مناسب می داند، در حالی که هوسرل استعلا را فقط در راستای آگاهی از تجربه  دیگری به کار گرفته بود. به علاوه پدیدارشناسی استعلایی را مبنای مناسبی برای علوم اجتماعی ندانسته و به جای اگوی استعلایی از اگوی این جهانی برای طرح خویش بهره می برد.

The life-world in Alfred Schutz’s phenomenology

Lifeworld, means the world as it is experienced and lived, is a concept that was first born in Husserl’s phenomenology and later used in various fields. Alfred Schutz, the founder of phenomenological sociology, who sought to establish a theoretical basis for interpretive sociology, applied the concept to study of mental structures in everyday life and used it in sociology. The present article seeks to answer the question, what changes did lifeworld undergo in Schutz’s thought. The result of this study shows that Schutz establishes a dialectical relationship between individual consciousness and lifeworld, in such a way that each constructs and influences the other. Unlike Husserl, who saw lifeworld as the only comprehensible reality, he referred to the multiple layers of reality and considered Husserl’s term transcendence appropriate for rotation between these layers, while Husserl used “transcendence” only to awareness of another experience. In addition, Schutz does not consider transcendental phenomenology as a proper basis for the social sciences, and instead of the transcendental ego, he uses the mundane ego for his plan.