نقش قوه خیال در تبیین وحی از دیدگاه حکیم ابن سینا و ملاصدرا

این پژوهش به مقایسه و بررسی تبیین وحی در امور جزئی و نقش قوه خیال(متخیله) پیامبر در این فرایند از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا پرداخته است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که منبع معارف وحیانی، عقل فعال(=فرشته وحی) است؛ معارف موجود در عقل فعال، کلی هستند و هر دو فیلسوف، برای تبیین کیفیت دریافت معارف جزئی وحیانی، نقش مهمی به قوه خیال نبی داده اند. نقش قوه خیال از دیدگاه ابن سینا، محاکات و صورت سازی از حقایق کلی وحیانی در ساحت خیال نبی است. از دیدگاه صدرالمتالهین اما، صور تمثل یافته حقایق وحیانی، در عالم مثال(=مثل افلاطونی) حضور دارند و قوه خیال نبی، با این صُورِ تمثل یافته در عالم مثال، متحد می گردد. هر چند در برخی آثار صدرا، محاکات و صورت سازی قوه خیال از حقایق وحیانی نیز مطرح شده است، اما با توجه به شواهد موجود در آثارش، این تبیین، نظریه مشهور است که وی صرفا گزارش نموده است. پژوهش حاضر در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه ای و در استنتاج از روش توصیفی تحلیلی بهره برده است.

The Role of Imagination in Explaining Revelation from the Perspective of Hakim Ibn Sina and Mulla Sadra

This study compares and explains the explanation of revelation in minor matters and the role of the Prophet’s imagination in this process from the perspective of Ibn Sina and Mulla Sadra. The research findings indicate that the source of revelation knowledge is active intellect (= angel of revelation); The teachings of the active intellect are general, and both philosophers have given an important role to the imagination of the prophet in explaining the quality of receiving the revelatory partial teachings. The role of imagination from Ibn Sina’s point of view is to imitate and formulate general revelatory truths in the realm of the prophet’s imagination. From Sadr alMutallahin’s point of view, however, the represented forms of revelatory truths are present in the Imaginal World (= like Plato), and the imagination of the prophet is united with these forms represented in the Imaginal World. Although in some of Sadra’s works, imitations and imaginative formulations of revelatory facts have been discussed, but according to the evidence in his works, this explanation is a wellknown theory that he has only reported. The present study has used the library method in collecting information and the descriptiveanalytical method in inference.