جایگاه نظر کانت در میان نظریه‌های ناظر بر روابط دین و اخلاق

چنانکه می‌دانیم، کانت یکی از مهمترین نظریه‌ها را درباره نسبت میان دین و اخلاق ارائه کرده است. توضیح و تحلیل موضع کانت در خصوص نسبت میان اخلاق و دین و تعیین جایگاه آن با معرفی مهمترین آراء مطرح در این خصوص آغاز می‌شود تا از این رهگذر موقف و موضع کانت کشف و تعیین گردد.‌ تعیین و تشخیص موضع کانت به سبب تمایزی که میان دین وحیانی و تاریخی و دین طبق تلقّی و تفسیر خود‌ می‌گذارد، در بدو نظر دشوار می‌نماید. نهایتاً معلوم می‌شود که رابطه اخلاق کانتی با دین وحیانی رابطه‌ای غیر‌تاریخی است؛ دوگانگی میانشان حاکم است و منشا واحدی ندارند؛ ولی با تفسیر عقلانیِ دین وحیانی سازگاری میان آن‌ها امکان‌پذیر است. ولی اگر اخلاق کانتی با دین عقل عملی سنجیده شود، رابطه آن دو غیر‌تاریخی بوده و میان آن‌ها دوگانگی برقرار است؛ از حیث منشا مستقل از هم بوده و دین عقل عملی وابسته به اخلاق خواهد بود. در اثر منتشره پس از مرگ خدا همان عقل عملی است و کمال اخلاقی و سعادت حقیقی که ظهور کامل عقل عملی در عالم پدیدار است در جامعه مشترک‌المنافع اخلاقی تحقق می‌یابد.

Kant’s View among Theories Governing the Relationship between Religion and Ethics

As we know, one of the most important theories concerning the relation between religion and Morality belongs to Immanuel Kant. In this paper, after presenting some of the outstanding ideas on the relation between religion and morality, we introduce Kant’s theory. In first stage, his distinction between revealed religion and historical religion and his interpretation of religion makes it difficult to find his own creative view. Finally it will be known that the relation between Kantian morality and revealed religion is a nonhistorical one; they are two distinguished things and have no same origin. But through rational interpretation of revealed religion they could be compatible. But if his morality examined by the religion of they would be dual, each one has a separate origin and finally, the religion of practical reason would be depended on morality. In kants opus postumum, God is the same as practical reason and moral perfection and real happiness which is the prefect manifestation of practical reason in phenomenal realm, could be achieved in the moral commonwealth society.