امپراتوری نگاه خیره: از قدرت منتشرِ فوکویی به کیچ در کوندرا (مطالعه موردی: رمان بار هستی)

مسالۀ اصلیِ مقالۀ حاضر این است که چه رابطه ای میان مفهوم فوکویی از قدرت با مفهوم کیچ در رمان بار هستی اثر میلان کوندرا وجود دارد؟ به عبارت دیگر، پرسش محوری این است که چگونه ظهور کیچ ملازم است با مفهوم قدرتِ منتشر در جهان مدرن؟ یکی از اهداف این مطالعۀ تطبیقی که بر خوانشِ فوکویی از رمان بارِ هستی(کوندرا) متمرکز شده، این است که بدون فراروی از مفهوم سنتیِ قدرت نمی توان پدیدۀ کیچ را در کوندرا توضیح داد. چنین دریافت متفاوتی از قدرت را فوکو در اختیار ما می نهد. فوکو و کوندرا از قدرتِ بدون سوژه سخن می گویند: امپراتوری نگاه خیره. در نگاه آنان، مفهوم قدرت/کیچ به فراسوی دوقطبیِ لیبرالیسمکمونیسم ارجاع دارد. در این مقاله، از تقابل مفهوم قدرتِ مکان زدایی شده در برابر قدرت متمرکز، زیبایی شناسیِ اتفاق در برابر زیبایی شناسی همگانی، امر تکین در برابر یکسانیِ هستی شناختی، مولف محوری در مقابل مرگ مولف، بحث می شود. این دوقطبی ها، محصول چرخش مفهوم قدرت در جهان مدرن است. بنابراین، یکی از اهداف پژوهش حاضر، نشان دادن پیامدهای قدرت مدرن در چهار بُعد سیاستزیبایی شناسیهستی شناسیادبیات است. کاربرد این مقاله، از یکسو، نشان دادن اهمیت نقد فلسفی در تحلیل رمان و از سوی دیگر، پیوند اندیشۀ پست مدرن با رمان های کوندرا است.

The Empire of the Gaze: From Foucauldian dispersed power to Kundera’s kitsch (A Case Study of the Unbearable Lightness of Being)

The main issue in this paper is to find the relationship between the concepts of Foucauldian dispersed power and Kundera’s kitsch in The Unbearable Lightness of Being a novel authored by Milan Kundera. In other words, the main question here is how the concept of kitsch accompanies and interweaves dispersed power concept. One main objective in this comparative literary study, focusing a Foucauldian reading on The Unbearable Lightness of Being, is to argue that Kitsch phenomenon in  Kundera’s literary work cannot be explained without going beyond power relations in traditional reading. This argument leads us to Foucauldian different reading on the concept of power relations. Foucault and Kundera bring about power without agency/subject: A Empire of the Gaze. In their readings, power/ Kitsch alludes to concepts going beyond communism/liberalism dichotomy. This study discusses decontextualized power versus centralized power, the aesthetics of the accident versus public aesthetics, a unique issue versus ontological similarity, author centeredness versus the death of the author. These dichotomies are the fruits of a paradigmatic shift on power concept in modern era. Therefore, this study can show the consequences of modern power in four aspects, namely politics, aesthetics, ontology and literature. This study, on one hand, has some ramifications on highlighting philosophical criticism in novel criticism, on the other hand, the linkage between postmodern school of thought and Kundera’s novels.