نقد نیچه‌ای پل تیلیش بر دیالکتیک کارل بارت

یکی از مسائلی که در کلام مسیحی بحثهای دامنه‌داری را موجب شده، تبیین نحوه رابطه میان دو قلمرو اگزیستانس (جهان اسفل) و ذات (جهان برتر) است. پاسخ به این مسئله از آن جهت که می‌تواند راه‌حلی برای معضل بی‌معنایی و نهیلیسم ارائه دهد، حائز اهمیت است. معنای از دست رفته جهان باید از راه تعامل میان خدا و جهان اگزیستانس به آن بازگردانده شود و از این رو رابطه دیالکتیکی میان این دو قلمرو ظاهراً از هم جدا افتاده می‌تواند در عین حال دو کارکرد معنابخشی و نجات را ایفا کند. بر اساس پیشنهاد کارل بارت، فاصله‌ای که جهان را از قلمرو الهی جدا کرده با تکیه بر عقل و قوای بشری قابل عبور نیست و لاجرم باید خود خدا با اراده مطلقش وارد عمل شده و جهان را نجات دهد. در مقابل پل تیلیش معتقد است که همان نظامی که خلقت را موجب شده، از دل خود امکانات نجات را نیز ارائه می‌کند و این دو نمی‌توانند بی‌ارتباط باشند. بدین ترتیب برای نجات لازم نیست که نظام خلقت نقض شده و معنا از فراسوی جهان به آن افاضه شود. با پذیرش اینکه جهان بطور کامل تهی از معنا نیست می‌توان از جنبه مثبت به آن «آری» گفت هر چند ضرورت «نه» گفتن به ابهامات و تضادهای جهان هبوط‌یافته همچنان وجود دارد. در این مقاله ضمن بررسی نظریه بارت و نقدهای تیلیش بر آن، نشان خواهیم داد که تیلیش چگونه ایده «آری‌گویی» نیچه را برای ارائه دیالکتیکی ایجابی به کار می‌گیرد.

Paul Tillich’s Nietzschean critique of Karl berth’s dialectics

One of the problems in Christian theology that ignites longlasting debates is the explication of the relation between two realms of existence (mundane world) and essence (divine world). Because of its capacity to give us a way out of the crisis of meaninglessness and nihilism, finding a solution to this problem is of importance to us. The lost meaning of the world should be restored the interaction between God and existence, therefore the dialectical relationship between these two seemingly separate realms can perform simultaneously two functions: giving meaning to and saving the world. According to Barth’s suggestion, the chiasm that separated the mundane and divine realms is unbridgeable relying solely on human reason and potencies, hence God himself with his omnipotence should intervene and save the world. Conversely, Tillich believes that the very system that initiates the creation, opens up the possibilities of redemption and these two procedures cannot be unrelated. Saving the world doesn’t require the negation of creation and bestowing meaning to it from beyond. Accepting that our world is not devoid of meaning, one can affirm it considering its positive side, while the necessity for negating the ambiguities and oppositions of the fallen world remains undisputed. In this essay, besides the investigation of Barth’s theory of dialectics and Tillich’s critiques thereof, it will be shown how Tillich apply the Nietzsche’s idea of affirmation to develop a positive dialectics.