علم منسوب به جهان‌بینی خاص: بررسی مساله امکان‌پذیری

این مقاله از دو بخش عمده شکل گرفته است. در بخش نخست مقاله نشان می دهیم که برخی از مهم ترین نظریه های علم در قرن بیستم یا نتوانسته اند نشان دهند که ارزش داوری ها در مقام تقویم و تعیین علم اثری ندارند یا خود، نقش ارزش داوری ها را در مقام تقویم و تعیین علم به رسمیت شناخته اند و در خصوص آن نظریه پردازی کرده اند. در این راستا، آرای پوزیتیویست های منطقی، کواین، پوپر، کوهن، لاکاتوش، فایرابند و بسکار را در خصوص علم به اشاره مورد توجه قرار می دهیم. در بخش بعدی مقاله، به پاسخ این پرسش می پردازیم: آیا بر این اساس که «علم متاثر از مبانی شناختیهنجاری الف است»، می توان نتیجه گرفت که «علم مبتنی بر مبانی شناختی هنجاری خاص، مانند ب، نیز قابل تولید است»؟ همچنین این پرسش مورد تامل قرار می گیرد که آیا کثرت گرایی در مبانی شناختی هنجاری یک اصل پسندیده روش شناختی است؟

A Study of the Possibility of a Science Associated with a Specific Worldview

There are two main sections in this paper. First, we will show that some of the chief 20thcentury theories of science either have failed to demonstrate that value judgments do not influence the context of consolidation and determination of science or have accepted the role of value judgments in the context of consolidation and determination of science and theorized accordingly. For this purpose, the ideas of logical positivists, Willard Quine, Karl Popper, Thomas Kuhn, Imre Lakatos, Paul Feyerabend, and Roy Bhaskar on science are briefly reviewed. Finally, the validity of the following statement will be explored: if ‘science is influenced by cognitivenormative foundations of A’ then ‘the science based on cognitivenormative foundations of, say, B is possible.’ Subsequently, the following question will be contemplated: is pluralism in Cognitivenormative foundations accepted methodologically? In this way, the final section includes ratification of the possibility of science associated with a particular worldview and goes on to explain the issues important in the argument in favor of such science.