نقد دیدگاه معاصرین در حل شبهه تعارض میان «مشهوری» بودن و «عقلی» بودن گزاره‌های اخلاقی در نگاه ابن سینا

مسئله مشهوری بودن گزاره‌های اخلاقی در نگاه شیخ با عقلی دانستن آنها از سوی وی دارای یک نوع تعارضی می باشد که به دنبال آن نقدهایی به مبانی اخلاقی ابن سینا از سوی منتقدان مطرح شده است. نگاه عمده در معاصرین جهت ارائه برون رفت از این تعارض به این گونه است که مشهوری بودن گزاره‌های اخلاقی ناظر به ساحت منطقی این قضایا است و عقلی بودن قضایای مزبور مربوط به ساحت معرفت‌شناختی و فلسفی احکام اخلاقی می‌باشد.این مقاله نشان داده است که از طرفی تفکیک میان ساحت منطقی و فلسفی در قضایای اخلاقی به تنهایی نمی‌تواند ثابت نماید هیچ پیوند منطقی میان این دو برقرار نیست. از طرفی دیگر می توان نشان داد: ساحت وجود‌شناختی و معرفت‌شناختی در گزاره‌های اخلاقی(علیرغم تمایز و استقلال)کاملاً مرتبط با یکدیگر هستند و همین امر می‌تواند نشانه‌ای برای ارتباط ارگانیک ساحت منطقی و ساحت معرفت‌شناختی در این گزاره‌ها تلقی شود (برخلاف آنچه معاصران برآن تاکید دارند).همچنین با توجه به تعریف و شاخصه‌هایی که تفکر سینوی برای گزاره های اخلاقی به عنوان قضایای مشهور خاص حقیقی مطلق بر می‌شمارد، قطعاً این گزاره‌ها نمی‌توانند عقلی محسوب شوند و لذا مشهوری بودن و عقلی بودن در نگاه اخلاقی ابن سینا در تعارض آشکار با یکدیگر قرار دارند.

A Critical Study of the Contemporary Approaches to the Contradiction of Avicenna’s View Concerning the Moral Judgments

One of the most famous criticisms for Avicenna’s criticizers is about his opinion for the general acceptance of ethical propositions. On the other hand, he emphasizes that they are intelligible. They say that if they are generally accepted by persons, so they will be relative and conventional. But based on the principle of peripatetic philosophy his opinion will be a selfcontradiction. Some contemporary Muslim thinkers emphasis that general acceptance of them in his view has belonged to the logical status of them. And the intelligibility of them has belonged to the epistemological position of them. But in this essay, it will be shown that the epistemological situation of the ethical proposition has a necessary relation to the logical position of them. On the other hand, if they will be intelligible so they can’t be relativistic, but they were achieved from the social convention. So the sharp conflict could be recognized in Avicenna’s ethical opinions.