زیبایی و نسبت آن با خیر در نظام فلسفی توماس آکوئیناس

در نظام فکری توماس زیبایی امری متافیزیکی است. اتخاذ چنین رویکردی نسبت به زیبایی، لزوماً آن را با دیگر مفاهیم فلسفی ارزشی مرتبط می سازد. می توان گفت که در بستر تفکر یونانی و قرون وسطایی که غالباً تفکری مابعدالطبیعی است، فهم زیبایی جدای از خیر امری تقریباً غیرممکن است. دلیل این امر را شاید بتوان اینگونه تبیین کرد: زیبایی و خیر در این بستر فلسفی، عمدتاً به عنوان صفات عینی موجودات تلقی می شوند. توماس نیز در این بستر تاریخی فکری قرار دارد؛ به همین دلیل او نیز به عنوان فیلسوفی مابعدالطبیعی همچون پیشینیان خویش رویکرد مشابهی را نسبت به زیبایی اتخاذ کرد و این مفهوم را با وجود پیوند داد. از این رو می توان زیبایی را صفتی فرامقوله ای تلقی کرد که لزوماً با خیر در ارتباط است؛ زیرا صفات فرامقوله ای نه تنها با وجود، بلکه با یکدیگر نیز مرتبط هستند. زیبایی در فلسفۀ توماس، در عین حال که امری عینی است، با ادراک و با نفس شناسنده نیز مرتبط است و این ارتباط به نوبۀ خود، آن را با قوۀ دیگر نفس، یعنی با قوۀ شوقیه نیز مرتبط می سازد. در پی این ارتباط است که قوۀ شوقیۀ نفس به واسطۀ قوۀ تعقل زیبایی را تصاحب کرده و اتحادی عینی و واقعی با آن می یابد و در نتیجه به کمال و فعلیّت نهایی خویش می رسد.

Beauty and its Relation to Goodness in Thomas Aquinas’s Philosophical System

Beauty is a metaphysical concept in Thomas. Such an attitude about beauty necessarily will relate it to the other philosophical concepts. It can be said that the understanding of beauty – which separated from Good is impossible in the Hellenistic and middle ages thoughts which are a kind of metaphysical one because Beauty and Good are often enumerated as the objective properties of Beings in these thoughts. Thomas as other predecessors accepts the same idea about Beauty too and connects it with the Being. So we can enumerate beauty as one of the Transcendentals; one of which necessarily connect with Goodness; because the Transcendentals not only have connected with the Being but also with each other. Beauty, in Aquinas’ philosophy, is an objective property and at the same time has connected with apprehension and with the soul too. Because of this, the appetitive power of the soul will owe the beauty by the mediation of the intelligence.