نقش تخیل خلاق در آموزش فیزیک از منظر دبیران فیزیک

مقدمه: آموزش و پرورش می‌تواند بستر بسیار مهمی برای توسعه تخیل خلاق دانش‌آموزان باشد و در راس این کار نیز دبیران و معلمان علوم تجربی ( از  جمله دبیران فیزیک) قرار دارند. باید توجه به اینکه درس فیزیک با زندگی دانش آموزان بسیار عجین هست و با موضوعات متنوع و فناوری های مختلفی در ارتباط است، معلمان فیزیک در پرورش و بهره گیری از قوه‌ی تخیل خلاق می‌توانند نقش بسیار پررنگی داشته باشند.هدف: بررسی دیدگاه دبیران فیزیک استان گلستان در رابطه با نقش تخیل خلاق در کلاس های درسی فیزیک بود.روش: روش تحقیق آمیخته(کمی-کیفی) و جامعه آماری کلیه دبیران فیزیک استان گلستان در سال 1400 بود. نمونه آماری به روش خوشه ای چند مرحله‌ای انتخاب گردید که حجم آن 35 نفر از دبیران فیزیک استان بود. بخش کمی پژوهش به روش زمینه‌یابی - پیمایشی و بخش کیفی به روش پدیدار‌شناسی انجام شد. ابزار گردآوری داده ها نیز یک پرسش‌نامه محقق ساخته است که سوالات آن را می‌توان در چهار دسته طبقه بندی کرد. سه دسته سوالات به صورت سه گزینه‌ای، بسته پاسخ و مبتنی بر طیف لیکرت بود که برای قسمت کمی این پژوهش استفاده شد. دسته چهارم سوالات شامل دو سوال بازپاسخ بود که برای قسمت کیفی پژوهش بکار رفت. پرسش‌نامه از نظر روایی صوری و محتوایی مورد تایید خبرگان قرار گرفت و پایایی ابزار اندازه‌گیری با ضرایب آلفای کرونباخ و هولستی بررسی شد.یافته ها: نشان می‌دهد که دبیران فیزیک با موضوع تخیل خلاق آشنایی کمی داشته و در کلاس های درسی خود به آن توجه ویژه ای ندارند، اما برای درک مفاهیم فیزیک و ساخت ایده ها آنرا مفید و موثر می‌دانند.نتایج: با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر و تاثیر مثبت غیر قابل انکار تخیل خلاق بر درک موثر مفاهیم فیزیک و ساخت ایده‌ها، برگزاری کلاس‌های ضمن خدمت برای افزایش آگاهی معلمان درباره تخیل خلاق و چگونگی کارکرد آن در فرآیند آموزش کارآمد توصیه می‌شود.

the role of creative imagination in physics education from the perspective of physics teachers

education serves as a crucial platform for fostering students' creative imagination, with teachers of experimental sciences—particularly physics teachers—playing a leading role in this process. physics is deeply interconnected with students' daily lives, encompassing a wide range of topics and technologies. as such, physics teachers have a significant responsibility in nurturing and harnessing the power of creative imagination, enabling students to engage more effectively with scientific concepts and innovations.. objective: to explore the perspectives of physics teachers in golestan province on the significance of creative imagination in physics classrooms.this study employed a mixed-method approach (quantitative-qualitative), with the statistical population comprising all physics teachers in golestan province in the year 1400. a multi-stage cluster sampling method was used to select participants, resulting in a sample of 35 physics teachers. the quantitative phase of the research was conducted through a survey method, while the qualitative phase was carried out using a phenomenological approach. the researcher-developed questionnaire was designed for data collection, with its questions categorized into four groups. three of these categories comprised structured items presented in three-option formats, response packages, and likert scale-based measurements, which were utilized in the quantitative phase of the study. the fourth category consisted of two open-ended questions, applied in the qualitative phase. the questionnaire underwent expert review to ensure form and content validity. additionally, the reliability of the measurement tool was assessed using cronbach’s alpha and holsti’s coefficient.findings: the results indicate that physics teachers have limited familiarity with the concept of creative imagination and do not emphasize it in their classrooms. however, they acknowledge its usefulness and effectiveness in enhancing the understanding of physics concepts and generating new ideas.results: to address this gap, it is recommended that in-service training sessions be conducted to increase teachers' awareness of creative imagination and its role in effective education. these programs can equip educators with strategies to integrate imaginative thinking into their teaching methods, ultimately enriching students' learning experiences.