مقایسه اثربخشی بازتوانی شناختی متمرکز بر آگاهی واج شناختی و توانبخشی شناختی متمرکز بر حافظه فعال در بهبود نشانه های اختلال خواندن در دانش‌آموزان دوره ابتدایی

اختلال خواندن از شایع ترین اختلالات یادگیری بوده و نقص در آگاهی واج شناختی و حافظه فعال در سبب‌شناسی آن مورد تاکید قرار گرفته و آموزش روش‌های ارتقاء آگاهی واج شناختی و حافظه فعال در یک دهه اخیر مورد توجه درمانگران قرار گرفته است. از این رو، هدف پژوهش حاضر مقایسه تفاوت اثربخشی بازتوانی شناختی متمرکز بر آگاهی واج شناختی و توانبخشی شناختی متمرکز بر حافظه فعال در بهبود نشانه‌های اختلال خواندن در دانش‌آموزان دوره ابتدایی بود. در راستای این هدف در قالب طرح نیمه آزمایشی بین گروهی چند متغیره با پیش آزمون و پس آزمون از جامعه دانش‌آموزان مبتلا به نارساخوانی در دوره ابتدایی مراکز اختلالات یادگیری شهر ارومیه در سال تحصیلی 97-98 تعداد 60 نفر به طور هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایشی 30 نفری قرار گرفتند. برای یک گروه توانبخشی شناختی مبتنی بر آگاهی واج شناختی و برای گروه دیگر توانبخشی شناختی مبتنی بر حافظه فعال، هر یک به مدت 20 جلسه 30 دقیقه‌ای اجرا گردید. جهت اندازه‌گیری متغیر وابسته از آزمون خواندن و نارساخوانی استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره نشان داد که توانبخشی شناختی متمرکز بر حافظه فعال در بهبود نشانه های اختلال خواندن اثربخش تر از بازتوانی شناختی مبتنی بر آگاهی واج شناختی است. از آنجا که ضعف حافظه فعال به عنوان یکی از علل اصلی اختلال خواندن مطرح شده است، از این رو آموزش و تقویت حافظه فعال می تواند به بهبود نشانه های اختلال خواندن منجر گردد.

Comparison of the effectiveness of cognitive rehabilitation focused on phonological awareness and cognitive rehabilitation focused on working memory in improving symptoms of dyslexia in primary school students

Dyslexia is one of the most common learning disorders and deficiency in phonological awareness and working memory in its etiology have been emphasized and training the methods of improving phonological awareness and working memory has received the attention of therapist in the last decades. Therefore, the goal of this research was to compare the effectiveness of cognitive rehabilitation focused on phonological awareness and cognitive rehabilitation focused on working memory in improving symptoms of dyslexia in primary school students. For this purpose, a multivariate semiexperimental design with pretest and posttest was used and 60 individuals were purposefully selected from the community of primary school students with dyslexia in Learning Disorders Centers of Urmia in the academic year of 20182019. Then, they were divided into two experimental groups. For one group, the cognitive rehabilitation focused on phonological awareness and for the other group the cognitive rehabilitation focused on working memory was done, each for 20 sessions of 30 minutes. Reading and dyslexia tests were used to measure the dependent variable. Data analysis using multivariate analysis of covariance showed that cognitive rehabilitation focused on working memory is more effective than cognitive rehabilitation focused on phonological awareness. Because working memory impairment is one of the main causes of reading disorder, training and strengthening of working memory can lead to improvement of symptoms of reading disorder.