بررسی تغییر در الگو و سطح مرگ و میر ناشی از سرطان و تاثیر آن در افزایش امید زندگی ایران در دو دهه اخیر (سال‌های 1379 و 1398)

مقدمه: بیش از یک دهه است که با افزایش فوت‌های ناشی از انواع سرطان‌ها، این علت به دومین علت فوت ایرانیان تبدیل شده است. در پژوهش حاضر، تغییرات در سطح و الگوی مرگ ناشی از سرطان‌ها در کشور و تاثیرات آن بر شاخص امید زندگی در بدو تولد مورد بررسی قرار گرفت.روش‌ها: در این مطالعه، داده‌های مرگ و میر کل و مرگ و میر ناشی از سرطان‌ها برای کل کشور بر حسب سن و جنسیت در سال‌های 1379 و 1398 از مطالعه جهانی بار بیماری‌ها (global burden of disease یا gbd) در سال 2019 گرفته شد. پس از محاسبه میزان فوت بر حسب سن و جنسیت، با استفاده از تکنیک جدول عمر، امید زندگی در بدو تولد برای همه سنین در سال‌های 1379 و 1398 محاسبه گردید. سپس با استفاده از تکنیک تجزیه arriaga، سهم سرطان‌ها در تغییرات امید زندگی در بدو تولد به دست آمد.یافته‌ها: سهم سرطان‌ها از میزان مرگ مردان و زنان کشور در سال 1398 در مقایسه با سال 1379 در همه گروه‌های سنی و در هر دو جنس افزایش یافته است. سهم مرگ‌های ناشی از سرطان‌ها در تغییرات امید زندگی کشور حدود 0.1- گزارش گردید. از بین انواع سرطان‌ها، هم در بین مردان و هم در میان زنان، سرطان معده (0.04 سال) بیشترین تاثیر مثبت را بر امید زندگی داشت. در هر دو جنس، سرطان ریه یکی از عوامل کاهنده امید زندگی در کشور به ویژه در سنین میانسالی و سالمندی بود.نتیجه‌گیری: با توجه به تغییرات ساختار سنی جمعیت در ایران، انتظار می‌رود که روند افزایش فوت‌های ناشی از سرطان تداوم داشته باشد. بنابراین، سرطان به عنوان بخشی از بیماری‌های غیر واگیر، یک مشکل خاص سلامتی در ایران مطرح شده است و در دهه‌های آینده مشهودتر خواهد شد که باید به صورت همه جانبه مورد توجه قرار گیرد.

examining the changes in cancer mortality patterns and their impact on life expectancy in iran (2000-2019)

background: for over a decade, cancer has emerged as the second leading cause of death among iranians, coinciding with a rise in cancer-related fatalities. this study examines the changes in the incidence and patterns of cancer-related deaths in iran and their impact on life expectancy at birth.methods: this study utilized data on total mortality and cancer-related mortality in iran, categorized by age and gender, for the years 2000 and 2019, sourced from the global burden of disease (gbd) study 2019. after age- and sex-specific death rates using the life table technique, life expectancy at birth was determined for all ages in years 2000 and 2019. subsequently, the arriaga decomposition technique was employed to assess the contribution of cancer to changes in life expectancy.findings: the proportion of cancer-related deaths among men and women in the country increased from 2000 to 2019 across all age groups and both sexes. for both men and women, the contribution of cancer deaths to changes in life expectancy was approximately -0.1. among all cancer types, stomach cancer (0/04 year) has had the most favorable impact on life expectancy. conversely, lung cancer has been a significant factor contributing to reduced life expectancy in iran, particularly among middle-aged and older individuals.conclusion: considering the changes in the age structure of the population in iran, it is expected that the trend of rising cancer-related deaths will persist. therefore, cancer, as a significant component of non-communicable diseases, poses a critical health challenge in iran and is expected to become increasingly prominent in the coming decades, which should be considered comprehensively.