بررسی وضعیت مناطق تولید و کاربرد انواع منسوجات دوره تیموری بر اساس متون تاریخی

منسوجات در جایگاه بخشی از میراث تمدنی فرهنگ‌های گوناگون، متاثر از قراردادهای اجتماعی و فرهنگی هر عصر است که علاوه بر اینکه بخشی از ملزومات زندگی بشر با ویژگی زیبایی در طرح و نقش را تشکیل می‌دهد، از نظر اقتصادی نیز برای دولت‌ها ارزشمند است. در دوره تیموری علی‌رغم توسعه شاخص‌های هنری گوناگون، با کمبود شواهد عینی از منسوجات این دوره مواجهیم و اطلاعاتی در مورد مناطق تولید و کاربرد نوع دست‌بافته‌ها در دسترس نیست؛ ازاین‌رو به نظر می‌رسد که بافندگی و تولید منسوجات دوره تیموری رشد کافی نداشت. از آنجا که ماهیت تجزیه‌پذیر الیاف سبب سرعت تخریب منسوجات است در دسترس‌نبودن منابع غنی، هویت تاریخی این محصولات را مشخص نمی‌کند. از سوی دیگر تولید منسوجات مرغوب دوره صفوی نمی‌تواند یک‌باره به رشد ناگهانی رسیده باشد. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت منسوجات دوره تیموری به بازخوانی بخشی از متون این دوره پرداخته است. گردآوری اطلاعات کتابخانه ‌ای و روش پژوهش توصیفی و با رویکرد تاریخی است. بر اساس آرای تاریخ‌نگاران و سفرنامه‌نویسان در دوره تیموری بافت قالی و پارچه معمول بود و الیاف ابریشم و پشم در تولید منسوجات بیشتر از کتان کاربرد داشت. منسوجات تولیدشده برای تجارت، ملزومات شاهانه، مالیات، فدیه، هدیه، سوگ و سور، اموال خزانه، پوشاک و تزئینات استفاده می‌شد و فراوانی کاربرد ابریشم‌بافته‌ها از پشمینه‌بافته‌ها بیشتر بود. گستردگی جغرافیایی این دوره در طراحی، تامین مواد اولیه، تولید و صادرات شامل 17 منطقه است که تعدادی از این مناطق تا به امروز در تولید دست‌بافته‌ها فعال‌اند. با تاکید بر منابع نوشتاری، کارکرد بافته‌های دوره تیموری و جنس مرغوب ابریشمی در تناسب با تولید آن‌ها صورت‌بندی خاصی به منسوجات این دوره تاریخی می‌دهد که پاسخی بر تداوم سنت‌های بافندگی و صادرات و تجارت در این دوره است.

an analysis of the production and usage of textilesin the timurid period based on historical texts

textiles are part of the cultural heritage of various cultures. the development of textile knowledge is affected by the social and cultural conventions of each period. as one of the essentials of life with beauty in design and pattern, these products are also economically valuable for governments. the problem is that despite the development of various artistic indicators in the timurid period, we are faced with a lack of objective evidence of the textiles of this period and and information about the production areas and application of the type of textiles is not available, hence it seems that weaving and textile production during the timurid period did not develop sufficiently. since the degradable nature of the fibers causes the rapid destruction of textiles, the unavailability of rich resources does not determine the historical identity of these products. on the other hand, the production of high-quality textiles during the safavid period could not have suddenly grown. this research aims to examine the status of textiles from the timurid period by rereading some of the texts from this period. the collection of library information and the research method are descriptive and with a historical approach. based on the opinions of the historians and travel writers studied, the results show that carpet and cloth weaving was common during the timurid period, and silk and wool fibers were used more in textile production than linen. the textiles produced are used for trade, royal necessities, taxes, ransoms, gifts, mourning and mourning, treasury property, clothing, and decorations. the frequency of use of silk woven fabrics is greater than that of wool woven fabrics. the geographical scope of this period in terms of design, supply of raw materials, production, and export during the timurid period includes 17 regions, a number of which are still active in the production of handlooms to this day. emphasizing the written sources of the function of woven fabrics of the timurid period, and the high-quality silk material in proportion to their production, it gives a special formulation to the textiles of this historical period, which is a response to the continuity of weaving traditions, exports, and trade during this period