بررسی تطبیقی پرداخت پیش از موعد قرارداد در اسلام وحقوق موضوعه واسناد بین المللی

زمان اجرای تعهد، از عناصر اساسی و تاثیرگذار در روابط قراردادی و تعیین‌کننده حدود مسوولیت طرفین است. طرفین قرارداد ملزم‌اند تعهدات خود را در موعد مقرر ایفا کنند؛ موعدی که معمولاً ناشی از توافق آن‌ها است و در صورت فقدان توافق، با استناد به عرف و قانون تعیین می‌شود. در حالی‌که تاخیر در ایفای تعهد امری شایع با ضمانت اجرای مشخص است، پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا متعهد می‌تواند تعهد خود را پیش از موعد مقرر اجرا کند و آیا متعهدٌله ملزم به پذیرش چنین ایفایی است؟ بررسی انجام‌شده نشان می‌دهد که برخلاف اسناد مهم بین‌المللی در حوزه قراردادها و قوانین برخی کشورها که مقررات صریح و روشنی در این زمینه دارند، نظام حقوقی ایران فاقد نص قانونی مشخص درباره اجرای پیش از موعد تعهد است. این مقاله با روش تحلیلی-تبیینی، ضمن تحلیل دیدگاه‌های حقوقدانان، فقها و اسناد بین‌المللی، نتیجه می‌گیرد که در صورتی که موعد اجرای تعهد صرفاً به نفع یکی از طرفین باشد، وی می‌تواند با اسقاط آن، زمینه اجرای زودهنگام تعهد را فراهم سازد. اما در صورت بقای اجل و عدم رضایت طرف ذی‌نفع، الزام قانونی به پذیرش اجرای پیش از موعد وجود ندارد. یافته‌های پژوهش می‌تواند مبنای اصلاح قانونگذاری و ارتقای امنیت حقوقی در قراردادهای داخلی و بین‌المللی قرار گیرد

a comparative study of early payment of a contract in islam, statutory law, and international documents

the time of performance is a fundamental element influencing contractual relationships and defining the scope of parties' obligations. contracting parties are required to fulfill their obligations at the agreed time, which is typically determined by mutual consent, and in the absence of such agreement, by reference to custom and law. while delay in performance is a common occurrence with specific legal remedies, the central question of this study is whether an obligor may perform their obligation prior to the agreed due date, and whether the obligee is bound to accept such early performance. the findings reveal that, unlike major international instruments and the laws of certain jurisdictions that provide explicit rules in this regard, the iranian legal system lacks clear statutory provisions concerning early performance. using an analytical-explanatory method, this article examines scholarly opinions, islamic jurisprudence, and relevant international instruments. it concludes that if the stipulated time benefits solely one party, that party may waive it to enable early performance. however, in the absence of such waiver and with the continued existence of the agreed term, no legal obligation arises for the other party to accept early performance. the study's findings may serve as a basis for legislative reform and for enhancing legal certainty in both domestic and international contracts