تاثیر بحران آب بر روابط ایران، ترکیه و عراق از منظر نوواقع‌گرایی (2023- 2000)

دسترسی به منابع آب، جهت حفظ اکوسیستم، تنوع زیستی، امنیت غذایی و توسعه پایدار، ضروری است. بنابراین با بحران آب، رقابت میان دولت‌ها پدید می‌آید و باعث ایجاد معضل امنیتی می‌شود و از آنجایی که کسی نمی‌تواند مطمئن باشد که دیگران از منابع آب به روشی پایدار استفاده خواهند کرد، همه شروع به انجام پروژه‌های تامین آب برای خود خواهند کرد. بدین ترتیب، بحران آب منجر به‌ واکنش‌های اقتصادی، اجتماعی و امنیتی می‌شود. پرسشی که پژوهش حاضر طرح می‌کند این است «چگونه می‌توان تاثیر بحران آب بر مناسبات ایران، ترکیه و عراق در سال‌های 2023- 2000 را تحلیل کرد؟» و این فرضیه‌ طرح می‌شود که «ترکیه بدون توجه به کشورهای پایین‌دست، تلاش دارد تا از طریق نوعی هیدروهژمونی و با کنترل منابع آبی بالادست، بتواند این کشورها را به سیاست‌های خود در این زمینه وابسته نماید. در مقابل، ایران و عراق نیز تلاش خواهند کرد تا با همکاری و شکل‌دادن به نوعی موازنه، آثار ناشی از بحران آب را مدیریت نمایند». این پژوهش از رویکرد نوواقع‌گرایی بهره می‌گیرد زیرا از این منظر، روابط متغیرهای پژوهش را بهتر می‌توان تحلیل کرد. پژوهش حاضر از روشی توصیفی- تحلیلی بهره می‌گیرد و با رجوع به منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی و نشریات تخصصی، داده‌های پژوهش فراهم آمده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ترکیه با سیاست‌های آبی خود، به یک بازیگر هژمون در حوضۀ آبی مشترک تبدیل شده است و عراق و ایران را با چالش‌هایی جدی در مسائل زیست‌محیطی- امنیتی مواجه کرده است.

analyzing the subject of the water crisis among iran, turkey and iraq from the neorealism perspective (2000-2023)

access to water resources is necessary to preserve the ecosystem, biodiversity, food security and sustainable development. therefore, with the water crisis, competition between governments will arise and cause a security problem, and since no one can be sure that others will sustainably use water resources, everyone will start doing water supply projects for themselves. therefore, the water crisis leads to economic, social and security problems. the current research raises this question: how can we analyze the impact of the water crisis on the relations between iran, turkey and iraq in the years 2000-2023?. it is hypothesized that regardless of the downstream countries, turkey is trying to make these countries depend on its policies in this field through hydro-hegemony and controlling the upstream water resources. on the other hand, iran and iraq will also try to manage the effects of the water crisis by cooperating and forming a balancing action. this research uses the neorealism approach because, from this point of view, the relationships of research variables can be better analyzed. the current research uses a descriptive-analytical method and the research data has been provided by referring to library and internet sources and specialized publications. the findings of the research show that turkey has become a hegemonic actor in the common basin with its water policies and has faced iraq and iran with serious environmental and security issues.