تحلیل وضعیت تولیدات علمی محققان ایرانی در برخی حوزههای موضوعی با استفاده از شاخصهای علمسنجی و تحلیل شبکه اجتماعی

این پژوهش با هدف تحلیل وضعیت تولیدات علمی محققان ایرانی در سه حوزه فناوری اطلاعات، مدیریت، علم اطلاعات و دانش‌شناسی در صدد پرداختن به این مسئله است که مجموعه تولیدات علمی محققان ایرانی (نمایه‌شده در پایگاه استنادی «وب‌آوساینس» و در بازه‌های زمانی مختلف) در حوزه‌های فوق بر مبنای شاخص‌های کمّی و کیفی علم‌سنجی چه وضعیتی داشته‌اند؟ همچنین، در راستای آشنایی هرچه بیشتر با وضعیت همکاری علمی پژوهشگران این حوزه‌ها به مطالعه شبکه هم‌تالیفی این محققان با استفاده از شاخص‌های تحلیل شبکه‌های اجتماعی می‌پردازد. مجموعه‌داده‌های بازیابی‌شده بر مبنای شاخص‌های کمّی و کیفی علم‌سنجی‌ مورد مطالعه قرار گرفتند. سپس، با استفاده از روش تحلیل شبکه و نرم‌افزارهای مناسب، شبکه‌ هم‌تالیفی تولیدات مورد بررسی، به‌ تفکیک برای هر یک از حوزه‌های مورد مطالعه ترسیم شد. این شبکه در دو سطح کلان و خرد با استفاده از شاخص‌های تحلیل شبکه اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین شاخص کمّی تعداد تولیدات علمی و شاخص کیفی تعداد استنادات در حوزه‌های مدیریت و فناوری اطلاعات همبستگی ضعیفی وجود دارد. این بدین ‌معناست که در این دو حوزه افزایش تعداد مقالات لزوماً‌ منجر به افزایش تعداد استنادات نشده است، در حالی که در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی بین این دو شاخص، همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج حاصل از تحلیل شبکه هم‌تالیفی نشان می‌دهد که میزان شاخص درجه تراکم و نیز انسجام شبکه در هر سه حوزه مورد مطالعه پایین بوده و نویسندگان ارتباطات اندکیبا یکدیگر برقرار کرده‌اند. میانگین شاخص ضریب خوشه‌بندی شبکه‌های مورد بررسی، به‌ویژه در حوزه فناوری اطلاعات، نشا‌ن‌دهنده تمایل نسبتاً بالای اعضای شبکه به تشکیل خوشه‌های مختلف است. همچنین، با تعیین شاخص‌های مرکزیت (درجه، بینیّت و نزدیکی) نویسندگانِ هر یک از حوزه‌های مورد مطالعه، عملکرد آن‌ها، و نیز برترین نویسندگان برای هر یک از شاخص‌های مذکور مشخص شد. نتایج این پژوهش می‌تواند با مشخص‌نمودن ابعاد همکاری علمی در هر یک از حوزه‌های مورد بررسی در کمک به سیاست‌گذاری‌های پژوهشی تاثیرگذار باشد