بررسی مدل ذهنی دانشجویان کارشناسی ارشد نسبت به موتور کاوش گوگل

وب یکی از کانال‌های اصلی کسب اطلاعات است و استفاده از موتورهای کاوش به‌عنوان متداول‌ترین روش دستیابی به این اطلاعات محسوب می‌شود. هدف از پژوهش حاضر تعیین سطح کمال مدل‌ ذهنی دانشجویان از موتور کاوش گوگل است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع، توصیفی- پیمایشی است. ابزارهای مورد استفاده برای گردآوری داده‌ها عبارت‌اند از: مصاحبه نیمه‌ساختاریافته (با استفاده از مقیاس کمال مدل ذهنی «لی»، و سوالات طراحی‌شده) و مشاهده مستقیم (فیلم ضبط‌شده از رفتار اطلاع‌یابی کاربر). جامعه پژوهش نیز شامل دانشجویان در حال تحصیل کارشناسی ‌ارشد دانشگاه فردوسی در گروه فنی- مهندسی و علوم انسانی/ اجتماعی بودند که از هر گروه 15 نفر (جمعاً 30 نفر) با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند.یافته‌های پژوهش نشان داد که 80 درصد دانشجویان مدل‌های ذهنی ناقص و 20 درصد مدل‌های ذهنی خوبی داشتند و البته، هیچ‌کدام از دانشجویان مدل‌های ذهنی کاملی نداشتند. آگاهی بیشتر دانشجویان از مولفه‌های اطلاعات تخصصی/ عمومی، پایگاه‌های اطلاعاتی چندگانه، مطابقت‌دادن، کاوش کلیدواژه‌ای، و اعتبار و سندیت نتایج در سطح خوبی بود. در مورد مولفه‌های محدودسازی/ بسط نتایج و الگوریتم ‌رتبه‌بندی و مرتب‌سازی نتایج آگاهی بیشتر دانشجویان در سطح متوسط بود و در مورد مولفه‌های اطلاعات محدود، صفحات/ وب‌سایت‌های نمایه‌شده، راهنمای کاوش، عملگرهای بولی، و سایر عملگرهای کاوش و پیشوندها، نشان‌ها و علائم نقطه‌گذاری، کاوش پیشرفته، و تنظیمات کاوش آگاهی آن‌ها در سطح ضعیفی قرار داشت. همچنین، بین سطح کمال مدل‌ ذهنی و سطح تعامل تفاوت معناداری مشاهده شد و دانشجویانی که سطح کمال مدل‌ ذهنی کامل‌تری ‌داشتند، سطح تعامل مطلوب‌تری از خود نشان دادند.با توجه به یافته‌های پژوهش ضروری است مقوله‌ مدل‌های ذهنی به‌عنوان عامل تاثیرگذار بر رفتار اطلاع‌یابی کاربران در طراحی نظام‌های اطلاعاتی و نیز آموزش کاربران مورد توجه قرار گیرد. شناخت مدل‌های ذهنی کاربران، خطاها و نواقص و شکاف‌های دانشی آن‌ها از نظام اطلاعاتی را آشکار می‌سازد که با این آسیب‌شناسی می‌توان در رفع آن اقدام کرد و اثربخشی نظام و آموزش‌ها را افزایش داد.