امکان سنجی طراحی و پیاده سازی پایگاه مدیریت داده های پژوهشی مقالات نشریات علمی فارسی: طراحی نمونه کاربردی iscdata

هدف پژوهش حاضر ارائة الگویی برای طراحی و پیاده‌سازی پایگاه مدیریت داده‌های پژوهشی مقالات نشریات علمی فارسی است. در این پژوهش از روش تحلیل محتوا استفاده شد. جامعة پژوهش حاضر برای ایجاد نمونة آزمایشی پایگاه، شامل مجموعه داده‌های پژوهشی مربوط به مقالات ارائه‌شده در نشریات علمی فارسی بود. از این میان، تعدادی از انواع مختلف داده‌های پژوهشی ارائه‌شده در 120 مقالة انتخابی از پرتال نشریات علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در شش حوزة موضوعی (شامل علوم انسانی، فنی و مهندسی، کشاورزی و منابع طبیعی، دامپزشکی، علوم پایه، و هنر و معماری) به‌عنوان نمونة پژوهش انتخاب گردید. روش گردآوری داده‌ها در این پژوهش مشاهدة ساختارمند، و ابزار گردآوری داده‌ها یک سیاهة وارسی متشکل از عناصر فراداده‌ای مربوط به توصیف داده‌های پژوهشی مقالات نشریات علمی بود. طراحی پایگاه با استفاده از نسخة نمایشی فارسی نرم‌افزار «دی‌اسپِیس» انجام شد. در این پژوهش، عناصر فراداده‌ای مورد نیاز برای توصیف داده‌های پژوهشی مقالات نشریات علمی شناسایی گردید. این پایگاه که با عنوان iscdata نام‌گذاری شد، طی دوازده مرحله طراحی شد. این مراحل عبارت‌اند از: تعیین چشم‌انداز و اهداف موسسة  iscدر زمینة ایجاد پایگاه مدیریت داده‌های پژوهشی، شناسایی عناصر فراداده‌ای، تهیة سیاهة وارسی، تهیة کاربرگه‌های ورود اطلاعات، گردآوری داده‌ها، سازماندهی و طبقه‌بندی داده‌های پژوهشی، طراحی نمونة اولیة پایگاه، ورود اطلاعات در پایگاه، ایجاد ارتباط میان داده‌های پژوهشی با متن کامل مقالات، اقدامات مربوط به حفاظت داده‌ها، تعیین شرایط دسترسی کاربران به داده‌ها، و فراهم شدن امکان استفادة مجدد از داده‌های پژوهشی. با مشاهدة نمونة اولیة مخزن داده‌های پژوهشی iscdata که قابلیت جست‌وجو و نمایش و بازیابی انواع داده‌های پژوهشی ارائه‌شده در نشریات و امکان ارائة گزارش‌های آماری و استنادی و همچنین پشتیبانی از استانداردهای فراداده‌ای را دارد، می‌توان نتیجه گرفت که ساختار پیش‌بینی‌شده در نرم‌افزار «دی‌اسپِیس» قابلیت پوشش ویژگی‌های مختلف برای بازنمود اطلاعات نشریات علمی کشور، هم در سطح مقالات و هم در سطح داده‌های پژوهشی را داراست. طراحی پایگاه و راه‌اندازی خدمات داده‌های پژوهشی به‌عنوان پشتوانه‌ای آموزشی و پژوهشی در سطح کشور، دستاوردهای ارزشمندی به ‌همراه دارد و می‌تواند بخش مهمی از نیازهای اطلاعاتی پژوهشگران، هم در دانشگاه‌ها و هم در عرصة تولید و صنعت را پوشش دهد و در حوزه‌های علم، پژوهش، فناوری و صنعت تحول‌ساز باشد.

the feasibility of design and implementation of a research data management database for persian scholarly journal articles: iscdata prototype design

this research aims to provide a model for designing and implementing a research data management database (rdms) for persian scholarly articles. the content analysis method was used in this study. the research population for creating a prototype database included a set of research data related to articles published in persian scholarly journals. from this set, a sample of various types of research data presented in 120 selected articles from the ministry of science, research and technology’s scientific journals portal in six subject areas (including humanities, engineering, agriculture and natural resources, veterinary medicine, basic sciences, and art and architecture) were chosen as the research sample. the data gathering method involved structured (systematic) observation, and the data gathering tool was a checklist consisting of metadata elements related to describing the research data of scholarly journal articles. the database was designed using the persian demo version of the dspace software. in this study, the metadata elements required to describe the research data of scholarly articles were identified. this database, named iscdata, was designed in twelve steps including setting the vision and goals for the isc institute’s research data repository, identification of metadata elements, preparation of a checklist, preparation of data entry worksheets, research data gathering, organization and classification of research data, design of the database prototype, data entry into the database, establishing links between research data and the full text of articles, data protection, determining the conditions for user access to data, and enabling the reuse of research data. by observing the prototype of the iscdata research data repository, which can search, display, and retrieve various types of research data presented in the journals and the possibility of providing statistical and citation reports as well as supporting metadata standards, it can be concluded that dspace software structure can cover various features for representing the persian scholarly publications, both at the article level and at the level of research data. the design of the database and the launch of research data services as educational and research support at the national level have brought valuable achievements and can cover a significant part of the information needs of researchers both in universities and in the field of production and industry and can be transformative in the science, research, technology, and industry areas.