مقایسه به ‌کارگیری معادل ارزش تغذیه‌ای سه نوع مولتی آنزیم بر عملکرد رشد، مصرف آب، رطوبت بستر، گران ‎روی محتویات ژژنوم و برخی از فراسنجه‌های دستگاه گوارش جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با جیره ‎های بر پایه گندم-کنجاله سویا

مقدمه و هدف: غلات بخش اعظم جیره‌های خوراکی در صنعت طیور را تشکیل می‌دهند. مهم‌ترین غله‌ای که امروزه در صنعت طیور مورد استفاده قرار می‌گیرد، دانه ذرت می‌باشد. مشکلاتی از قبیل تغییرات و نوسانات قیمت ذرت و همچنین کمبود غله ذرت در برخی شرایط و همچنین در کشور ما، مرغداران را مجبور به استفاده از غلات جایگزین نظیر گندم می‌کند. دانه گندم در مقایسه با دانه ذرت دارای مزایایی است که ازجمله آن‌ها می‎توان به موارد زیر اشاره کرد: این غله کیفیت پلت را بهبود می‎بخشد و همچنین مقدار پروتئین خام و همین‎طور اسیدهای آمینه لیزین، متیونین، آرژنین، فنیل آلانین، تریپتوفان، ترئونین والین بالاتری نسبت به دانه ذرت دارد. با این‎وجود در گندم دو خصوصیت منفی وجود دارد که مصرف آن‎را توسط طیور در بعضی شرایط محدود می‎کند. از یک‌سو گندم انرژی قابل متابولیسم پایین‌تری به‌‎ازای واحد وزن نسبت به ذرت دارد. از سوی دیگر پلی‎ساکاریدهای غیر نشاسته‌ای در گندم مانع از در دسترس قرار گرفتن کل انرژی موجود در آن و کاهش عملکرد جوجه‌های گوشتی می‌شوند. عمده پلی‎ساکارید غیر نشاسته‎ای موجو در گندم آرابینوزایلان می‎باشد که تا 10 درصد این غله را شامل می‎شود. این پلیمرهای طویل دارای ظرفیت بالای نگهداری آب هستند به‎طوری‎که تا 10 برابر وزن خود آب جذب می‎کنند. همچنین قرار گرفتن آرابینوز در زنجیر جانبی به پلی‎ساکاریدهای غیر نشاسته‌ای طبیعت محلول در آب می‎بخشد. این عوامل باعث می‎شوند تا محیط چسبنده‎ای در روده ایجاد شود. افزایش چسبندگی مواد هضمی ژژنوم منجر به کاهش رویگرد آنزیم– سوبسترا می‌شود و در نتیجه هضم و جذب نشاسته، پروتئین و چربی و درنهایت انرژی مصرفی حیوان کاهش می‎یابد که این امر منجر به کاهش عملکرد در طیور می‌شود یکی از روش‌های مناسب بهبود عملکرد طیور و کاهش اثرات منفی پلی‎ساکاریدهای غیر نشاسته‌ای در غله گندم استفاده از مولتی آنزیم‌ها هست. روش سنتی استفاده از آنزیم به‎صورت سربار (سرک) می‌باشد. روش دیگر و مناسب‌تر جهت مصرف آنزیم توجه به معادل ارزش تغذیه‌ای آن‌ها می‌باشد که بدین‎وسیله می‌توان هزینه مصرف آنزیم و خوراک را کاهش داد. هدف از انجام این آزمایش این است تا با به‌کارگیری معادل ارزش تغذیه‌ای سه نوع مولتی آنزیم، اثرات این آنزیم‌ها را بر عملکرد رشد، مصرف آب، رطوبت بستر، گران روی محتویات ژژنوم و برخی از خصوصیات دستگاه گوارش جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با جیره بر پایه گندم-سویا مورد مقایسه قرار دهد تا نسبت به انتخاب بهترین آنزیم واقعی‌ترین معادل ارزش تغذیه‌ای معیار مناسبی در دست باشد. مواد و روش‌ها: تعداد 300 قطعه جوجه گوشتی نر یک‌روزه (راس 308) در 4 تیمار، 5 تکرار و تعداد 15 قطعه در جوجه در هر واحد آزمایشی اختصاص یافتند و داده‌های به‌دست‌آمده در قالب طرح کامل تصادفی آنالیز شدند. تیمارهای آزمایشی عبارت بودند از: جیره بر پایه گندم-کنجاله سویا بدون آنزیم (گروه شاهد) و سه جیره بر پایه گندم-کنجاله سویا دیگر به‎ترتیب حاوی آنزیم‌های a، b و c بر اساس میزان توصیه‌شده شرکت‌های سازنده که به‎ترتیب به‎میزان 0/017، 0/06 و 0/05 درصد جیره مورداستفاده قرار گرفتند. قابل‌ذکر است که معادل ارزش تغذیه‌ای برای آنزیم‌ها مطابق جداول توصیه‌شده شرکت‌های سازنده آنزیم‌ها در نظر گرفته شد. اثر تیمارها در پایان دوره 42 روزه پرورش، بر عملکرد، ویژگی‎های لاشه، طول و وزن قطعات روده، وزن اندام‌های هضمی، نسبت آب به خوراک مصرفی، رطوبت بستر، گران روی محتویات ژژنوم مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: در دوره‌های آغازین، پایانی و در کل دوره مصرف خوراک تحت تاثیر مصرف آنزیم قرار نگرفت. این در حالی است که تنها در دوره رشد و تنها افزودن آنزیم b به جیره بر پایه دانه گندم موجب افزایش میانگین مصرف خوراک روزانه را به صورت معنی‌داری در مقایسه با جیره شاهد شد (p<0/05). در دوره آغازین، تنها افزودن آنزیم a به جیره بر پایه گندم موجب افزایش میانگین افزایش روزانه پرندگان شد (p<0/05). در دوره‌های رشد، پایانی و در کل دوره نیز آنزیم‌های a و b میانگین افزایش وزن روزانه را بهبود داد (p<0/05). ضریب تبدیل خوراکی در دوره آغازین تحت تاثیر مصرف آنزیم قرار نگرفت اما در دوره‌های رشد، پایانی و در کل دوره استفاده از معادل ارزش تغذیه‌ای برای آنزیم‌های a و b ضریب تبدیل را بهبود بخشید (p<0/05) درحالی‌که آنزیم c تاثیر معنی‌داری بر این صفات نداشت. استفاده از آنزیم تاثیر معنی‌داری بر وزن نسبی پانکراس، کبد، طول وزن نسبی دودونوم، ژژونوم، ایلیوم و سکوم، نسبت آب مصرفی و رطوبت بستر نداشت (p>0/05). در مقایسه با جیره گندم-سویا بدون آنزیم، پرندگانی که با جیره‌های حاوی آنزیم‌های a و b تغذیه شدند، در سن 23 روزگی به‎صورت معنی‌داری گران روی کمتری در محتویات ژژنوم و در سن 42 روزگی چربی محوطه بطنی بیشتری نشان دادند (p<0/05). درحالی‌که در 42 روزگی درصد لاشه و وزن نسبی ران تحت تاثیر آنزیم قرار نگرفت، وزن نسبی سینه در جیره حاوی آنزیم a به‎صورت معنی‌داری کمتر از گروه شاهد و تیمارهای حاوی آنزیم c بود، درحالی‌که بین تیمار حاوی آنزیم a و b تفاوت معنی‌داری وجود نداشت. نتیجه‌گیری: نتایج کلی نشان داد که استفاده از معادل ارزش تغذیه‌ای برای آنزیم‌های a و b عملکرد جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با جیره بر پایه گندم-سویا را بهبود داد و می‌توان از معادل ارزش تغذیه‌ای این آنزیم‌ها جهت جیره نویسی و کاهش هزینه خوراک حاوی گندم استفاده کرد. همچنین، نتایج آزمایش حاضر نشان داد که استفاده از معادل ارزش تغذیه‌ای برای آنزیم c تاثیر معنی‌داری بر عملکرد جوجه‌های گوشتی نداشت و می‌توان برای اطمینان بیشتر به آزمایش‌ها دیگری طراحی شود تا معادل ارزش تغذیه‌ای این آنزیم ارزشیابی شود. 

evaluation of using nutrient matrix values for three multi enzymes on growth performance, water intake, litter moisture, jejunal viscosity, and some gastrointestinal tract traits of broiler chickens fed wheat-soybean meal-based diets

background: cereal gains form the largest portion of the poultry industry. the most important cereal in this industry is corn grain, but the presence of some issues, including the change and fluctuation of corn prices accompanied by a shortage of corn gain in some conditions in our country, have forced poultry farmers to explore different substitutional grains, such as wheat. compared with corn, wheat grain has some advantages over corn, including improving the pellet quality and having more crude protein along with higher lysine, methionine, arginine, phenylalanine, tryptophan, threonine, and valine. however, two drawbacks to wheat grain have limited its usage in poultry diets in some conditions. on the one hand, wheat has lower metabolizable energy than corn. on the other hand, non-starch polysaccharides in wheat grain prevent energy availability and impede the growth performance of boilers. the most prominent non-starch polysaccharide known in wheat is arabinoxylan, which includes almost 10% of this cereal; these particular polymers have a great water-holding capacity of around 10 times their weight. furthermore, having arabinose in the lateral chain has made it possible for non-starch polysaccharides to become water-soluble. these factors make a high-viscosity condition in the gastrointestinal tract causing a low enzyme-substrate interaction, resulting in weaker digestion and absorption of starch, protein, and fat and, consequently, lower energy retention, which reduces the growth performance of birds. one of the most appropriate methods to improve broiler chickens’ performance and decline the negative effects of non-starch polysaccharides (nsps) in wheat is to apply multi-enzymes. the classic method for enzyme supplementation is to add enzymes over a formulated diet (over the top). another way for enzyme addition is to consider the nutrient matrix values for the enzyme, which is the most suitable method to decrease the cost of both enzyme and feed consumption. the current study aimed to apply the nutrient matrix values for three different multi-enzymes and evaluate their effects on the performance, water consumption, litter moisture, jejunal viscosity, and some characteristics of the gastrointestinal tract in broilers fed wheat-soybean meal to find an appropriate criterion for the most realistic nutrient matrix values for enzymes.methods: three-hundred-day-old male broiler chicks of commercial strain (ross 308) were studied with four treatments, five replications, and 15 chicks in each replicate in a floor pen. all data were analyzed using a randomized complete design. the four dietary treatments consisted of a wheat-soybean meal-based diet without enzyme (control group) and three wheat-soybean-based diets supplemented with enzymes a, b, and c, which were added at 170, 600, and 500 mg/kg dm, respectively. the nutrient matrix values were considered for enzymes. the effects of treatments on the performance, carcass characteristics, length and weight of intestinal segments, digestive organs weight, water-to-feed intake ratio, and jejunal viscosity were investigated at the end of 42 days.