تاثیر منابع مختلف سلنیوم بر قابلیت هضم، فراسنجه‌ های شکمبه ‌ای و ویژگی‎ های لاشه بره‌ های پرواری آمیخته زل

مقدمه و هدف: به‎‏ طور کلی اکثر جیره‏های مورد استفاده در تغذیه دام دارای کمبود برخی مواد مغذی بوده و نیاز به مکمل ‏های غذایی دارند. در میان مکمل‏های خوراکی، مواد معدنی کم‏ مصرف و پرمصرف از اهمیت ویژه‏ای برخوردار می‏ باشند. سلنیوم یکی از مواد معدنی کم‎مصرف و ضروری در تغذیه دام است که اهمیت آن برای سلامت و بهره ‏وری حیوانات به‎خوبی تایید شده است. سلنیوم در فعالیت آنزیم ‏ها و به‎عنوان یک آنتی‏ اکسیدان در پیشگیری از آسیب ‏های‏ اکسیداتیو به بافت ‏های بدن نقش دارد. استفاده از مکمل‏ های سلنیوم در جیره گوسفندان می ‏تواند فعالیت میکروبی شکمبه، میکروارگانیسم ‏های گوارشی و فعالیت آنزیمی آن‏ها را تحریک کرده و سبب بهبود تخمیر شکمبه‏ ای شود. از جمله دلایل بهبود قابلیت هضم مواد مغذی خوراک در پاسخ به مصرف مکمل سلنیوم، می‌توان به افزایش فعالیت پروتوزوآیی و افزایش فعالیت باکتری‏ های سلولولیتیک اشاره کرد. اعتقاد بر این است که جذب کم سلنیوم در نشخوارکنندگان به‎دلیل کمبود سلنیوم در جیره و تبدیل آن به ‏شکل نامحلول است. استفاده از اشکال مختلف آلی و معدنی سلنیوم، بر میزان جذب آن در دستگاه گوارش تاثیر می‌گذارد. استفاده از مکمل ‏های آلی سلنیوم مانند کیلات‏ های سلنیوم با اسید‏های آلی و آمینواسیدها، سبب افزایش قابلیت جذب این عنصر در دستگاه گوارش می‏ شود. ارتباط مستقیمی بین مقدار سلنیوم خاک و گیاه وجود دارد و بر اساس گزارش‎های منتشر شده خاک کشور ما از نظر وضعیت این عنصر مواجه با کمبود می‌باشد و لزوم استفاده از مکمل سلنیوم در جیره دام‎های بسیاری از مناطق ایران نشان داده شده است. در نتیجه، هدف از این پژوهش بررسی اثرات مکمل‎های آلی و معدنی سلنیوم بر قابلیت هضم، فراسنجه‏ های شکمبه‏ ای، ساخت پروتئین میکروبی، جمعیت پروتوزوآ شکمبه و برخی ویژگی‏ های لاشه بره ‏های نر پرواری آمیخته زل بود. مواد و روش ‏ها: این آزمایش با استفاده از تعداد 25 راس بره نر پرواری آمیخته زل با سن 4 تا 5 ماه و میانگین وزن بدن (1/5±32/4 کیلوگرم) در قالب یک طرح کاملاً تصادفی با 5 تیمار و 5 تکرار به ‏مدت 84 روز انجام شد. تیمار‎های آزمایشی شامل: 1- جیره مصرفی پایه بدون مکمل سلنیوم (حاوی 0/073 میلی‏گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک خوراک) به‎عنوان گروه شاهد، 2- جیره پایه + 0/5 میلی‎گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به‎شکل سلنیوم گلایسین، 3- جیره پایه + 0/5 میلی‎گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به‎شکل سلنیوم متیونین، 4- جیره پایه + 0/5 میلی‎گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به‎شکل سلنیوم سیستئین و 5- جیره پایه + 0/5 میلی‎گرم سلنیوم در کیلوگرم ماده خشک به‎شکل سلنیت سدیم بودند. برای تعیین قابلیت هضم ظاهری مواد مغذی خوراک، از روش نشانگر داخلی خاکستر نامحلول در اسید استفاده شد. مایع شکمبه 3 ساعت پس از مصرف خوراک صبحگاهی در روز 84 آزمایش به‎‏منظور تعیین جمعیت پروتوزوآ‏ و الگوی اسید‏های چرب فرار مایع شکمبه جمع ‏آوری گردید. در هفته آخر آزمایش، جمع ‏آوری ادرار به‎منظور برآورد ساخت پروتئین میکروبی با استفاده از روش اندازه ‏گیری دفع مشتقات پورینی از ادرار انجام شد. پس از اتمام آزمایش، 15 راس از بره ‏ها، وزن‏ کشی و کشتار شده و ویژگی ‏های لاشه و گوشت مورد ارزیابی قرار گرفت. مقایسه میانگین‎ها با استفاده از آزمون چند دامنه‎ای دانکن و نرم‏ افزار آماری sas انجام شد. یافته‏ ها: قابلیت هضم ماده خشک و الیاف نامحلول در شوینده خنثی در تیمارهای حاوی مکمل‏ های سلنومتیونین و سلنوسیستئین نسبت به گروه ‏های سلنیوم معدنی و شاهد به‎طور معنی ‏داری افزایش یافت (0/05>p). قابلیت هضم ماده آلی در تیمار‏های مکمل ‏شده با سلنومتیونین و سلنوسیستئین افزایش معنی ‏داری نسبت به گروه شاهد داشت (0/05>p). همچنین قابلیت هضم پروتئین خام در تمامی تیمارهای مکمل‏ شده با سلنیوم نسبت به گروه شاهد به‎طور معنی‏ داری بهبود یافت (0/05>p). اختلاف آماری معنی ‏داری در قابلیت هضم عصاره اتری و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی در بین تیمارهای آزمایشی مشاهده نشد (0/05p). در تیمارهای حاوی سلنومتیونین و سلنوسیستئین غلظت اسید پروپیونیک نسبت به تیمار حاوی سلنیت سدیم و گروه شاهد به‏‎طور معنی‏ داری بیشتر بود (0/05>p) که در نتیجه آن، نسبت اسید استیک به اسید پروپیونیک در این دو تیمار نسبت به گروه‏ های سلنیوم معدنی و شاهد به‎طور معنی‏ داری کاهش یافت (0/05>p). غلظت اسید بوتیریک مایع شکمبه در تیمار‏های مکمل‏ شده با سلنیوم آلی نسبت به گروه شاهد به‎طور معنی‏ داری کمتر بود (0/05>p). همچنین تیمار‏های آزمایشی تاثیری بر غلظت نیتروژن آمونیاکی، سایر اسیدهای چرب فرار و کل اسید‏های چرب مایع شکمبه بره ‏ها نداشتند (0/05

effects of different sources of selenium on digestibility, rumen parameters, and carcass characteristics in crossbred zel fattening male lambs

background: generally, most feeds used in livestock nutrition are deficient in some nutrients and require nutritional supplements. among the supplements, micro and macro minerals are of particular importance. selenium is a scarce and essential mineral in animal nutrition, and its importance has been well confirmed in the health and productivity of animals. selenium plays a role in enzyme activity and acts as an antioxidant to prevent oxidative damage to body tissues. the use of selenium supplements in the diet of sheep can stimulate rumen microbial activity, digestive microorganisms, and their enzyme activity and improve rumen fermentation. it is believed that the low selenium absorption in ruminants is due to the deficiency of selenium in the ration and its conversion into an insoluble form. the reasons for improving the digestibility of feed nutrients in response to selenium supplementation include an increase in protozoan activity and an increase in the activity of cellulolytic bacteria. the use of different organic and inorganic forms of selenium affects its absorption in the digestive system. the use of organic selenium supplements, such as selenium chelates, with organic acids and amino acids increases the ability to absorb this element in the digestive system. there is a direct relationship between the amount of selenium in the soil and plants, and based on the published reports, the soil of our country is deficient in terms of the condition of this element, which shows the necessity of using selenium supplements in the ration of livestock in many regions of iran. as a result, this study aimed to investigate the effects of organic and inorganic selenium supplements on digestibility, rumen parameters, microbial protein production, rumen protozoa populations, and carcass characteristics of crossbred zel fattening male lambs.methods: twenty-five male lambs aged 4-5 months and with an average body weight of 32.4 ± 1.5 kg were assigned to five treatments with five replications as a completely randomized design for 84 days. the experimental treatments were:1) basal diet without selenium supplement (control), 2) basal diet + 0.5 mg se/kg dm as selenium glycine, 3) basal diet + 0.5 mg se/kg dm as selenium methionine, 4) basal diet + 0.5 mg se/kg dm as selenium cysteine, and 5) basal diet + 0.5 mg se/kg dm as sodium selenite. the apparent digestibility of feed nutrients was determined using the acid-insoluble ash internal indicator method. ruminal fluid was collected 3 hours after consuming the morning feed on the 84th day of the experiment to determine the protozoa population and the pattern of volatile fatty acids in the rumen fluid. in the last week of the experiment, urine was collected to estimate the production of microbial protein by measuring the excretion of purine derivatives from urine. after completing the experiment, 15 lambs were weighed and slaughtered to evaluate the carcass and meat characteristics. data were analyzed as a completely randomized design using the general linear model (glm) procedure of sas.