تبیین اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران و برساخت شبکه‌ی اقتصاد اجتماعی

سیاست های اقتصادی در ایران پس از انقلاب با وجود دولت های مختلف، کمابیش مسیر یکسانی را پیموده است؛ به گونه ای که امروزه بخش های مهمی از اقتصاد ایران به بازتولید فضای غیررقابتی و غیرتولیدی مبادرت می ورزد. بنابراین، بررسی و مطالعه ی سازوکارهای حاکم بر اقتصاد ایران با توجه به افت شاخص های اقتصادی ضروری می نماید. در این راستا، پژوهش حاضر با روش تحلیل گفتمان و با استفاده از مصاحبه ی نیمه ساختار یافته، نخست به کشف و استخراج مهمترین کنشگر شبکه های مرتبط با اقتصاد سیاسی ایرانِ پساانقلاب پرداخته و سپس با استفاده از الگوی پاردایمیک، به برساخت استراتژی مناسب در راستای مدیریت بهینه ی اقتصاد اقدام کرده است. نتایج نشان داد که ناسیالیت فضا و اقتصاد نفتی با هم قابل جمع‌اند و کنشگر شبکه انتزاعی‌تر دولت پادجغرافیا را شکل می‌دهند. همچنین، پنج مفهوم نظام اداری عقیم، ساختار شدیداً متمرکز، دولت پادجغرافیا، عدم شناخت اقتصاد بین الملل و دولت رانتیر، به عنوان کنشگر شبکه ی بسترساز در ناکارآمدی اقتصاد ایران نقش ایفا کرده اند. از این میان، دو عامل نظام اداری عقیم و ساختار شدیداً متمرکز در ایران و اتکای دولت به منابع غیر تولیدی، سبب شده است تا دولت ها در ایران خصلت پادجغرافیایی بیابند؛ به گونه ای که از دولت ها همه ی نیروهای خود را صرف تصرف و استخراج منابع جغرافیایی می کنند اما از متحول کردن ساختارهای اجتماعی و اقتصادی ناتوان هستند. چهار مفهوم تحریم ها، تعارض نهادها نیروها، بستِ قدرت و تکامل نیافتگی اقتصاد تولیدمحور نیز در راستای تشدید ناکارامدی سیاست های اقتصادی عمل کرده اند. در بخش استراتژی ها نیز، شبکه ی اقتصاد اجتماعی به عنوان استراتژی و جایگزینی بهینه به جای اقتصاد غیرتولیدی و کمپرادور، استخراج شده است.

explanation of the i.r.i's political economy and reconstructing of the social economy

along with different states economic policies in post-revolutionary iran, have followed more or less the same path; in such a way that today, important parts of iran's economy are trying to reproduce a non-competitive and non-preferential environment. therefore, it is necessary to study the mechanisms governing the iranian economy due to the decline in economic indicators. in this regard, the present study, using the method of discourse analysis and using semi-structured interviews, first explores and extracts the most important issues related to the current political economy of iran and then, using the paradigm model has developed an appropriate strategy for the optimal management of the economy. the results show that the most important categories related to the current defective economy are the spatial distribution of power, the rentier state, and the underdevelopment of the social sector, the dutch disease, sanctions, as well as epistemological ignorance and methods. cognition of international political economy. among these, the two factors of space nationality in iran and the state's reliance on non-productive resources have caused states in iran to become anti-geographic. in addition, the proposed strategy for the optimal management of iran's political economy in the framework of the actor-network theory is to construct a central category of the social economy network, which by creating a balance and exchange between the concepts of society, economy and state, it leads iran's political economy to spatial fluidity and a production-competitive economy.