بررسی روشمند و تحلیل روند شکل گیری محوطه پارینه سنگی خانه سر 1 در شرق مازندران

محوطه خانه سر 1 رخساره ای متشکل از نهشته های زمین‌شناختی پلیستوسن است که در 700 متری شرق غار کمیشان نکا قرار دارد. بر اساس روش نمونه برداری تصادفی روشمند، 4992 قطعه‌سنگ از این محوطه به دست آمد. دست ساخته های سنگی بر اساس ثبت و ضبط ویژگی ها در بانک اطلاعاتی آنها مطالعه شدند و در نهایت با محاسبه بیشترین صفات تکرار شده در مجموعه ویژگی فناوری و گونه شناسی دست افزار های سنگی مشخص شد. مسئله‌ای که شناسایی محوطه خانه سر 1 به وجود آورده، آن است که محوطه ای بزرگ با حجم بسیار فراوان دست ساخته های سنگی در نزدیکی غار کمیشان چه ماهیتی دارد؟ آیا به لحاظ زمانی و کارکردی ارتباطی میان این دو محوطه وجود دارد؟ برای پاسخ به این مسائل، در مواجه با یک محوطه روباز که فاقد تاریخ گذاری مطلق است دو رویکرد در نظر گرفته شده است. نخست مطالعه دست افزار های سنگی موجود در این محوطه و سپس بررسی ساختار زمین شناختی و ویژگی های محیطی که منجر به شکل گیری محوطه شده اند. با تلفیق این دو بخش دلایلی برای انتساب محوطه به دوره ای خاص پیشنهاد می گردد. در نتیجه، مطالعه دست افزار های سنگی در مطابقت با مطالعه بستر زمین شناختی محوطه و پدیده های اقلیمی پلیستوسن متاخر احتمالاً شکل گیری محوطه خانه سر 1 در انتهای دوره پارینه سنگی میانی و ابتدای دوره پارینه سنگی نوین و مصادف با mis3، فاز پیشروی خوالینین قدیم دریای مازندران و شکل‌گیری واحد لُس بالایی در منطقه رخ داده است. صنایع سنگی خانه‌سر 1 آشکارا دارای رنگ و بوی محلی است و از نظر گونه‌شناسی اختلافات اساسی با صنایع سنگی شناخته‌شده دورۀ پارینه‌سنگی نوین در سایر مناطق فلات ایران دارد.

systematic survey and site formation process of khaneh-sar 1, a paleolitic site in eastern mazandaran

the archaeological site of khaneh-sar 1 represents a geological facies comprising pleistocene deposits situated southeast of the caspian sea, approximately 700 meters east of komishan cave. predominantly comprised of chert stone artifacts, with a minor portion characterized by fine-grained dark brown soil, which, in terms of density, type, and color, resembles paleosols within the loess layers prevalent in the region. comparable geological deposits include those of the early khvalynian. through the implementation of a systematic random sampling method, a total of 4992 artifacts were recovered from this site. given the inherent distinctions between khaneh-sar 1, the aurignacian of garmrud-2, and the zagros industries, the lithic assemblage analyzed in this study is identified as a local industry representative of the intermediate middle-to-upper paleolithic era in iran. consequently, considering the techno-typological attributes, geological context, alongside late pleistocene climatic events, the formation of khaneh-sar 1 is postulated to have transpired during the late middle to early upper paleolithic period, coinciding with marine isotope stage 3 (mis3), khvalynian transgressions, and the cb horizon of neka loess. thus, the genesis of khaneh-sar 1 can be traced back to the intermediate middle-upper paleolithic, aligning with the mis3.