مطالعه تاثیر محلول‌پاشی برخی باکتری‌ها و ویتامین‌ها بر رشد و عملکرد کینوا (chenopodium quinoa)

هدف: با توجه به اهمیت کاهش مصرف نهاده‌های شیمیایی، مطالعه حاضر به بررسی اثرات محلول‌پاشی باکتری‌ها و ویتامین‌ها بر ویژگی‌های رشدی و عملکرد کینوا پرداخته است.روش پژوهش: تیمارها شامل سویه های مختلف باکتری‌ها (عدم کاربرد باکتری‌ها، کاربرد pseudomonas fluorescens ، کاربرد bacillus subtilis و کاربرد هر دو سویه باکتریایی) و غلظت‌های ویتامین‌های گروه ب (2، 4 و 6 گرم در لیتر) بود. محلول‌های باکتریایی و ویتامینه به‌صورت محلول‌پاشی بر روی برگ‌های گیاه در دو نوبت در فواصل زمانی دو هفته یک‌بار در طول فصل رشد (استقرار بوته‌ها و دو هفته بعد) انجام شد محلول‌پاشی در ساعات خنک عصر انجام شد. این آزمایش در دو سال 1402-1404 به‌صورت اسپلیت پلات با طرح بلوک کامل تصادفی (rcbd) با سه تکرار و به‌صورت مزرعه‌ای انجام شد. صفات موردمطالعه شامل ارتفاع بوته، شاخص سطح برگ، شاخص کلروفیل، عملکرد دانه در بوته، سیتوکینین، اکسین، جیبرلین، پروتئین دانه، محتوای کربوهیدرات‌های محلول برگ و  کل محتوای آنتی‌اکسیدانی بود.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که ارتفاع بوته‌ها، شاخص سطح برگ، محتوای هورمون‌های گیاهی (اکسین، سیتوکینین و جبیرلین)، محتوای کلروفیل، و عملکرد دانه تحت تاثیر اثرات معنی‌دار محلول‌پاشی باکتری‌ها و ویتامین‌ها قرار گرفت. بیش‌ترین افزایش در ارتفاع بوته‌ها (110 سانتی‌متر) مربوط به تیمار b.subtilis بود که 12.2 درصد بیش‌تر از شاهد افزایش نشان داد. هم‌چنین، محلول‌پاشی با ویتامین‌ها به‌ویژه در غلظت 150 میلی‌گرم در لیتر موجب افزایش 6.8درصد در ارتفاع بوته‌ها و بهبود شاخص سطح برگ گردید. تیمارهای مختلف باعث افزایش معنی‌دار غلظت هورمون‌های گیاهی اکسین و سیتوکینین در برگ‌ها شدند. بیش‌ترین غلظت اکسین در تیمار b. subtilis همراه با 150 میلی‌گرم در لیتر ویتامین مشاهده شد که 81 درصد افزایش داشت. هم‌چنین، ترکیبی از تیمارهای باکتریایی و ویتامین‌ها افزایش بیش‌تری نسبت به کاربرد جداگانه هر یک از آن‌ها داشت. در نهایت، عملکرد دانه کینوا به‌طور قابل‌توجهی تحت تاثیر ترکیب تیمارهای b.subtilis و 150 میلی‌گرم در لیتر ویتامین قرار گرفت و افزایش 22.15درصد نسبت به شاهد نشان داد. به‌علاوه، محلول‌پاشی با باکتری‌ها و ویتامین‌ها باعث افزایش محتوای پروتئین دانه‌ها نیز شد، به‌طوری که بیش‌ترین میزان پروتئین دانه متعلق به تیمار b. subtilis در سال اول بود.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که ترکیب محلول‌پاشی باکتری‌ها و ویتامین‌ها می‌تواند به‌طور موثری ویژگی‌های رشدی و کیفیت محصول کینوا را بهبود بخشد که ممکن است ناشی از تاثیرات هم‌افزای این دو عامل بر تولید هورمون‌های گیاهی و فرآیندهای فتوسنتزی باشد.

effect of foliar application of bacteria and vitamins on growth and yield of quinoa (chenopodium quinoa)

objective: the objective of the present study was to evaluate whether foliar application of plant-growth-promoting bacteria and vitamins can enhance growth, physiology, and yield of quinoa while reducing chemical inputs.methods: a field experiment (2023–2024) was conducted in a split-plot arrangement within a randomized complete-block design with three replications. factor a (bacteria strains) included: no bacteria, pseudomonas fluorescens, bacillus subtilis, and a combination of both strains. factor b (vitamin concentrations) included 2, 4, and 6 g/l. foliar sprays were applied twice during the growing season at two-week intervals, during the cooler evening hours (establishment and two weeks later). measured traits included plant height, leaf area index (lai), chlorophyll index, seed yield per plant, levels of cytokinin, auxin, gibberellin, seed protein, leaf soluble carbohydrate content, and total antioxidant capacity.results: anova revealed significant effects of foliar bacteria and vitamin treatments on several traits, including plant height, lai, phytohormone contents (auxin, cytokinin, gibberellin), chlorophyll index, and grain yield. the tallest plants reached about 110 cm with bacillus subtilis, representing a 12.2% increase over the control. vitamin applications, particularly at 150 mg/l, increased plant height by approximately 6.8% and improved lai. foliar treatments also elevated leaf auxin and cytokinin concentrations, with the highest auxin observed under bacillus subtilis plus 150 mg/l vitamins (≈81% increase). combined bacterial and vitamin treatments generally outperformed single applications for chlorophyll synthesis and grain yield. grain yield increased by about 23.15% with the bacillus subtilis+ 150 mg/l vitamin treatment. grain protein content was highest with bacillus subtilis in year one.conclusion: foliar application of growth-promoting bacteria (b. subtilis and p. fluorescens) in combination with vitamins beneficially affected quinoa growth, physiology, and yield, with the combination often outperforming individual treatments. the bacillus subtilis and 150 mg/l vitamin regime most consistently enhanced plant height, lai, hormone balance, chlorophyll content, grain yield, and grain protein. these results suggest that integrating bacterial and vitamin foliar sprays can reduce reliance on chemical inputs while improving quinoa productivity under field conditions.