بررسی تاثیر کودهای زیستی بر ویژگی‌های فتوسنتزی و بیوشیمیایی، عملکرد گل و عملکرد اسانس بابونه آلمانی

هدف: کاربرد کودهای آلی و زیستی یکی از ارکان مهم تولید ارگانیک گیاهان دارویی در صنعت گیاهان دارویی محسوب می‌گردد. طی سال‌های اخیر، کاربرد این ترکیبات تحت عنوان کودهای سازگار با محیط زیست به‌عنوان یکی از راه‌های بهبود رشد و عملکرد کمی و کیفی گیاهان به‌ویژه‌ در زمینه تولید گیاهان دارویی موردتوجه قرار گرفته است. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی تاثیر کاربرد عصاره جلبک دریایی و اسیدهای آمینه بر شاخص‌های فتوسنتزی، بیوشیمیایی، عملکرد گل و عملکرد اسانس بابونه آلمانی بود.روش پژوهش: پژوهش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1402-1401 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس اجرا شد. در این پژوهش از عصاره جلبک دریایی با نام تجاری آلگافارم در سه سطح شامل عدم مصرف (شاهد)، محلول‌‌پاشی (به میزان یک کیلوگرم در هکتار) و کاربرد همراه با آبیاری (به‌صورت دو کیلوگرم در 1000 لیتر آب) استفاده شد و کاربرد اسیدهای آمینه در سه سطح شامل عدم مصرف (شاهد)، محلول‌پاشی آمینواسپارک (یک کیلوگرم در هکتار) و محلول‌پاشی آزومین (یک لیتر در هکتار) صورت پذیرفت. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد برهم‌کنش متقابل فاکتورهای عصاره جلبک دریایی و اسید آمینه بر رنگیزه‌های فتوسنتزی، آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان، محتوای پرولین و عملکرد گل و اسانس معنی‌دار بود. بیش‌ترین محتوای کلروفیل کل و کاروتنویید در شرایط کاربرد جلبک دریایی به تیمار محلول‌پاشی آزومین تحت تیمار جلبک خاک مصرف تعلق داشت. کاربرد اسیدهای آمینه فعالیت آنتی‌اکسیدانی در گیاه را افزایش داد و در میان آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان، بیش‌ترین افزایش مربوط آنزیم پرکسیداز بود. کاربرد اسیدهای آمینه آزومین و آمینواسپارک تحت تیمارهای کاربرد جلبک دریایی با افزایش عملکرد گل همراه بود که بیش‌ترین میزان آن (1747 کیلوگرم در هکتار) به تیمار محلول‌پاشی آزومین در شرایط محلول‌پاشی جلبک تعلق داشت که در مقایسه با تیمار شاهد، افزایش 20 درصدی داشت. بیش‌ترین میزان عملکرد اسانس (983 گرم در هکتار) نیز مربوط به تیمار محلول‌پاشی آزومین تحت تیمار محلول‌پاشی جلبک دریایی بود.نتیجه‌گیری: کاربرد عصاره جلبک دریایی و اسید آمینه به‌واسطه بهبود ویژگی‌های فیزیولوژیکی و صفات کمی و کیفی می‌توانند به‌عنوان یک راه‌کار پایدار و دوستدار محیط زیست در کشاورزی برای افزایش بهره‌وری گیاه دارویی بابونه آلمانی مورداستفاده قرار گیرند.

investigating the effects of biofertilizers on photosynthetic and biochemical characteristics, flower yield and essential oil yield of german chamomile

objective: the use of organic and biological fertilizers is a fundamental aspect of organic production in the medicinal plant industry. seaweed extracts and amino acids are eco-friendly inputs that can enhance growth, and quantitative and qualitative performance of medicinal plants. this study evaluated the effects of seaweed extract and amino acids on photosynthetic indices, biochemical parameters, flower yield, and essential oil yield in german chamomile.research method: factorial experiment arranged as a completely randomized block design  was conducted with three replications during the 2022–2023 growing season at the gonbad kavous university research farm. algafarm (seaweed extract) applied at three levels—control (no application), foliar application (1 kg ha⁻¹), and soil irrigation (2 kg in 1000 l water). amino acids were applied with three levels—control (no application), foliar aminospark (1 kg ha⁻¹), and foliar azomin (1 l ha⁻¹). photosynthetic pigments, antioxidant enzymes, proline content, flower yield, and essential oil yield were measured.findings: the combination of seaweed extract and amino acids significantly affected photosynthetic pigments, antioxidant enzymes, proline content, and both flower and essential oil yields. highest total chlorophyll and carotenoids occurred with seaweed extract application, particularly when azomin was foliar-applied alongside soil-applied seaweed extract. amino acids boosted antioxidant activity, with the most pronounced increase in peroxidase activity among the enzymes evaluated. azomin combined with seaweed extract increased floral yield, with a peak yield of 1,747 kg ha⁻¹ observed under foliar azomin in the presence of foliar seaweed extract, about a 20% rise over the control. the highest essential oil yield was 983 g ha⁻¹, also attributed to azomin plus seaweed extract treatment.conclusion: the integrated use of seaweed extracts and amino acids improves physiological traits and both quantitative and qualitative characteristics in german chamomile, supporting their potential as sustainable, eco-friendly options to enhance productivity in organic cultivation systems. further work could optimize application timing and rates for maximum economic benefit.