بررسی تاثیر کودهای آلی و شیمیایی روی عملکرد و ویژگی‌های کمی چای ترش (hibiscus sabdariffa l.) در شرایط آب و هوایی اهواز

هدف: این مطالعه به‌منظور اثر کاربرد توام کودهای شیمیایی npk و آلی بر صفات عملکرد و ویژگی‌های کمی گیاه چای ترش، در سال زراعی 1402-1401 در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان واقع در شهرستان اهواز موردبررسی قرار گرفت.روش پژوهش: آزمایش به‌صورت کرت‌های دو بار خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار سطح کود شیمیایی (n0-p0-k0، n75-p50-k50، n150-p75-k75 و n225-p100-k100) به‌عنوان کرت اصلی و چهار سطح کود آلی (عدم مصرف، هیومیک‌اسید، ورمی‌کمپوست و هیومیک‌اسید+ ورمی‌کمپوست) به‌عنوان کرت فرعی بودند.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر اصلی کود شیمیایی، کود آلی و اثر متقابل کود شیمیایی× کود آلی برای کلیه صفات در چای ترش معنی‌دار بودند. با توجه به معنی‌داری اثر متقابل، مقایسه میانگین برای ترکیبات تیماری براساس آزمون lsd در سطح احتمال 5 درصد انجام شد. ترکیب تیماری n100-p100-k225 به‌همراه هیومیک‌اسید+ ورمی‌کمپوست بیش‌ترین مقدار را برای تمامی صفات به‌جز درصد روغن دانه در بین ترکیبات تیماری را به خود اختصاص داد که با ترکیب تیماری n150-p75-k75 به‌همراه هیومیک‌اسید+ ورمی‌کمپوست برای صفات وزن خشک اندام هوایی، تعداد دانه در غوزه، وزن هزاردانه، وزن کاسبرگ در هر غوزه، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کاسبرگ و عملکرد بیولوژیک تفاوت معنی‌داری نشان نداد. کم‌ترین مقدار برای تمامی صفات در ترکیب تیماری n0-p0-k0+ عدم مصرف کود آلی مشاهده شد. مصرف تلفیقی کودهای آلی و شیمیایی ضمن سازش‌پذیری و مکملی با یکدیگر، شرایط مطلوب و مناسب برای رشد گیاه را فراهم نمودند. کودهای آلی شرایط فیزیکی و شیمیایی خاک را بهبود داده و موجب توسعه ریشه و افزایش فعالیت باکتری‌های محرک رشد می‌شوند. در نتیجه دسترسی گیاه به عناصر غذایی افزایش می‌یابد. عرضه مداوم عناصر معدنی نیز باعث افزایش رشد، میوه‌دهی و افزایش کیفیت محصول گردید.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه حاکی از آن بود که تغییر در صفات به‌طور موثری با افزایش مقدار سطوح کودی npk مرتبط بوده است و تغییر سطوح کود آلی اثر کم‌تری در مقدار صفات موردمطالعه داشت. مصرف کودهای شیمیایی npk و کودهای آلی (هیومیک‌اسید و ورمی‌کمپوست) به‌صورت مجزا و ترکیبی، منجر به بهبود کیفیت و کمیت چای ترش شد. روش تلفیقی مصرف کودهای شیمیایی و آلی، ضمن کاهش هزینه‌های تولید و بهبود کمیت و کیفیت محصولات زراعی، موجب حفظ سلامت خاک، تنوع زیستی و ایجاد سیستم کشاورزی پایدار در طولانی‌مدت می‌شود.

effects of organic and chemical fertilizer management on yield and qualitative traits of roselle (hibiscus sabdariffa l.) in ahvaz climate

oobjective: this study aimed to investigate the effects of combined application of npk chemical fertilizers and organic fertilizers on the yield traits and quantitative characteristics of the hibiscus plant during the 2022-2023 agricultural year at the research farm of the agricultural and natural resources research center in khuzestan province, ahvaz.method: the experiment was conducted using a split-split plot design within a randomized complete block design with three replications. the treatments included four levels of chemical fertilizers (n0–p0–k0, n75–p50–k50, n150–p75–k75, and n225–p100–k100) and four levels of organic fertilizers (no organic fertilizer, humic acid, vermicompost, and a combination of humic acid + vermicompost).results: analysis of variance indicated significant main effects of chemical fertilizer, organic fertilizer, and their interaction on all measured traits in roselle. post hoc comparisons using lsd test (α=0.05) revealed that the combination of n100–p100–k225 with humic acid + vermicompost produced the highest values for most traits, except for seed oil percentage, which was comparable to the n150–p75–k75+ humic acid+ vermicompost treatment for seed dry weight. no significant differences were observed among treatment combinations for aerial parts, number of seeds per boll, 1000-seed weight, sepals per boll, antioxidant capacity of sepals, and biological yield. the lowest trait values were associated with the control treatment (n0–p0–k0) without organic fertilizer. the combined use of organic and chemical fertilizers was found to be compatible and synergistic, providing optimal conditions for plant growth.conclusions: the findings underscore the significant influence of npk fertilizer levels on measured traits, with organic fertilizer effects being comparatively less pronounced. both chemical and organic fertilizers—individually and in combination—improved the growth, yield, and quality of roselle. the integrated use of chemical and organic fertilizers not only reduces production costs but also enhances crop quality while promoting soil health, biodiversity, and sustainability. organic fertilizers improve soil physical and chemical properties, stimulate root development, and promote the activity of growth-promoting bacteria, thereby increasing nutrient availability. continuous mineral supply further supports plant development, fruiting, and product quality.ed.