بررسی تغییرات مورفو-فیزیولوژیک و فیتوشیمیایی مریم‌‌گلی (salvia officinalis l.) در واکنش به دمای بالای محیط

‌هدف: به‌منظور بررسی واکنش مریم‌گلی به تاخیر در تاریخ کشت، پژوهش حاضر به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی مشکین شهر در سال 1399 اجرا گردید.روش پژوهش: تیمار موردبررسی شامل تاریخ کاشت در دو سطح تاریخ کاشت، کشت به موقع (شاهد) و تیمار کاشت تاخیری بود که به‌ترتیب در 15 اردیبهشت‌ماه و 25 خردادماه اجرا شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که دمای بالای ناشی از کشت تاخیری، موجب افزایش معنی‌دار میزان فنل کل، فلاونوئید کل، آنتوسیانین‌ها، عملکرد اسانس، خاصیت آنتی‌اکسیدانی به‌ترتیب به میزان 25، 44، 85، 80 و 39 درصد و در عین‌حال، کاهش ارتفاع بوته، عرض برگ و وزن تر و خشک اندام هوایی به‌ترتیب به میزان هشت، 13، 41 و 34 درصد نسبت به شاهد گردید. همبستگی منفی و معنی‌داری نیز بین وزن تر یا خشک بوته با درصد اسانس و سایر ترکیبات فیتوشیمیایی اندازه‌گیری شده وجود داشت. هم‌چنین در شرایط  کشت تاخیری، میزان برخی از اجزای اسانس شامل α-توجون، β-توجون، β-پینن، بورنئول و وریدیفلورل در مقایسه با تاریخ کاشت رایج به‌ترتیب به میزان 23، 15، 28، 37 و 46 درصد افزایش یافت.نتیجه‌گیری: افزایش متابولیت های ثانویه در کشت تاخیری نشان دهنده این است که احتمالاً مریم گلی در مواجهه با دمای بالای محیط از راهبرد تخصیص بیش‌تر کربن تثبیت‌شده فتوسنتزی به تولید و بیوسنتز متابولیت‌های ثانویه استفاده کرده تا به واسطه کاهش تولید و یا افزایش پاکسازی رادیکال های آزاد اکسیژن، میزان تحمل به شرایط نامساعد گرمایی را بهبود دهد.

investigation of morpho-physiological and phytochemical changes in sage (salvia officinalis l.) in response to high environmental temperature

objective: in order to investigate the response of sage to delayed planting, the present study was performed as a randomized complete block design with three replications in the meshkin shahr faculty of agriculture research farm in 2020.methods: the treatments were two planting dates including conventional planting date (as control) and delayed planting which were cultivated on may 5th and june 15th, respectively.results: the results showed that delayed planting-mediated high temperature significantly increased total phenol, total flavonoids, anthocyanin, essential oil yield, and antioxidant properties by 25, 44, 85, 80, and 39 percent, respectively and decreased plant height, leaf width, and shoot fresh and dry weight by 8, 13, 41 and 34 percent, respectively compared to control. there were also negative and significant correlations between plant fresh or dry weight and essential oil percentage as well as the other measured phytochemical constituents. in addition, some essential oil constituents including α-thujone, β-thujone, β-pinene, borneol, and viridiflorol were increased by 23, 15, 28, 37, and 46, respectively under heat stress compared to the control.conclusion: in general, an increase in secondary metabolite in delayed planting treatment indicates that sage plants probably employed the strategy of allocating more photosynthetically fixed carbon to the biosynthesis of secondary metabolites to improve plant tolerance to high-temperature conditions via a decrease in reactive oxygen species production and/or increase in the scavenging potential of those radicles.