نقش امکان جبران در حرج با رویکردی بر نقد مادۀ 56 قانون جمعیت

مادهٔ 56 قانون جمعیت در فرضِ جبران حرج، سقط‌ِ‌‌ جنین را ممنوع اعلام کرده است. در مورد شرط امکان جبران حرج در فقه، تحقیق درخوری دیده نمی‌شود و تطبیق قانون با شرع در این زمینه نیازمند پژوهش است. ابتلای بخشی از جامعه و همچنین اهمیت موضوع سقط‌ جنین، به تحقیق ویژه‎ای در موضوعات مربوط به سقط ‌‌‌درمانی ضرورت بخشیده است. پژوهش حاضر با نگاه تحلیلی‌انتقادی نشان می‌دهد به‌دلیل تاثیر امکان جبران در نحوهٔ قضاوت عرف نسبت به موارد حرج، به‌طورکلی نمی‌توان چنین شرطی را نادیده گرفت، ولی عمومیت آن نسبت به همۀ موارد حرج محل تامل است؛ چراکه باتوجه‌به تناسب حکم و موضوع در این مسئله و همچنین عدم‌صدق عنوان حرج، ادلۀ نفی حرج در موارد شایان توجهی تطبیق‌یافتنی نیست؛ از آن جمله مواردی است که مادر به‌دلیل نبود امکانات پزشکی و نگهداری، مشمول حرج جسمی است و با اقدامات جبرانی رفع حرج ممکن است. ولی در فرض حرج روحی اقدامات جبرانی نوعاً موجب رفع حرج نیست و در این موارد عنوان حرج همچنان صادق است. بنابراین اطلاق مادهٔ 56 در شرط امکان جبران، محل تامل است.

the role of possibility of recovery from hardship (jubrān-i ḥaraj) with an analytical approach to article 56 of the law of population

article 56 of the law of population has banned abortion on the basis of recovery from hardship (jubrān-i ḥaraj). current literature falls short of addressing the condition of recovery from hardship within jurisprudence, and further studies are needed to align the law with sharīʿa in this regard. the prevalence of the issue in the society, and the significance of child abortion necessitate special research into topics related to therapeutic abortion. the present research uses an analytical-critical approach and illustrates that due to the possibility of recovery in how customary judgment assesses the cases of hardship, the condition cannot be overlooked altogether. however, its applicability across all instances of hardship is debatable, because given the correlation between the ruling and the subject in this case, and also due to the absence of hardship in certain cases, the reasoning for eliminating hardship (nafy-i al- ḥaraj) does not align. for instance, when the mother is experiencing physical hardship due to lack of medical and caregiving resources and recovery measures can eliminate the hardship. however, in the case of non-physical (psychological) hardships, recovery measures do not necessarily lead to the elimination of hardship, and hardship persists in these cases. therefore, the application of article 56 in the condition of possibility of recovery is debatable.