تاملی بر کارکرد فرهنگی بوستان ملت در شهر مشهد با تکیه بر روش‌های تحلیل فضایی

در میان کارکردهای بوستان‌های شهری، کارکرد فرهنگی به دلیل نقش آن در انسجام جامعه و انتقال پیام‌های ارزشمند به مخاطبین، حائز اهمیت ‌هستند. بر این ‌اساس، مطالعه حاضر به بررسی کارکرد فرهنگی بوستان ملت مشهد (به‌عنوان مهم‌ترین بوستان با عملکرد شهری) می‌پردازد و به دنبال آن است، الگوی جانمایی عناصر فرهنگی و میزان درک آن توسط مخاطبین و نهایتاً جایگاه کارکرد فرهنگی این بوستان را مشخص کند. مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی، متغیرهای تحقیق شامل موقعیت‌گرایی عناصر گوناگون بوستان و معیارهای مرتبط با اثرگذاری عناصر فرهنگی از منظر بازدیدکنندگان و مقیاس مطالعه نیز شامل کلیه عناصر مستقر در بوستان ملت است. حجم نمونه با توجه ‌به تعداد بازدیدکنندگان و نوع آزمون‌های آماری مطالعه، 200 نفر تعیین گردید. پس از مطالعات اسنادی و تدوین «مدل مفهومی تحقیق»، کلیه عناصر مستقر در بوستان (شامل 920 موقعیت) با استفاده از دستگاه gps برداشت و در پایگاه اطلاعات مکانی ذخیره گردید. دسته‌بندی اولیه نشان داد که درمجموع، 23% از عناصر فضایی بوستان، دارای کارکرد فرهنگی ‌هستند. تحلیل اطلاعات حاصله از پرسش‌نامه‌ها (با استفاده از آزمون‌های آماری نظیر آزمون ‏تی) و داده‌های مکانی (با استفاده از مدل‌های خودهمبستگی، تخصیص مکانی، تحلیل شبکه و معیارهای چیدمان فضایی نظیر ارتباط، انتخاب، هم‌پیوندی، طول و عمق) نشان داد که ازنظر جانمایی، عناصر فرهنگی شرایط مطلوبی ندارند و همچون «یک عضو پیوندی» عجین شدگی با فضا را نشان نمی‌دهند. این وضعیت اثر نامطلوبی بر جایگاه این عناصر در نظر بازدیدکنندگان نیز داشته است. یافته‌های حاصله از پرسش‌نامه نشان داد که این عناصر نتوانسته‌اند به شکل مطلوب پیام خود را به مخاطب منتقل کنند. برآیند یافته‌ها نشان از آن دارد که طرح و اندیشه‌ای برای استقرار و انتقال پیام عناصر فرهنگی وجود ندارد. نتیجه این وضعیت تردید در دستیابی به اهداف کارکردی فرهنگی بوستان ملت به‌عنوان یک فضای شهری اثرگذار در شهر مشهد خواهد بود.

a reflection on the cultural function of mellat park in mashhad based onspatial analysis methods

among the functions of urban gardens, cultural functions are important due to their role in social cohesion and conveying valuable messages to the audience. based on this, the present study examines the cultural function of the mellat garden in mashhad (as the most important urban garden) and seeks to determine the pattern of manifestation of cultural elements and the level of understanding by the audience, ultimately defining the position of the cultural function of this garden. the study is descriptive-analytical in nature, with research variables including the situationalism of various elements in the garden and criteria related to the effectiveness of cultural elements from the perspective of visitors. the study scale includes all elements present in the mellat garden. the sample size, based on the number of visitors and the type of statistical tests used in the study, was determined to be 200 people. after document studies and the development of a &research conceptual model,& all elements present in the garden (including 920 locations) were surveyed using gps devices and stored in a spatial information database. the initial classification showed that overall, 23% of the spatial elements of the garden have a cultural function. analysis of the data from questionnaires (using statistical tests such as the t-test) and spatial data (using models of correlation, spatial allocation, network analysis, and spatial arrangement criteria such as connection, selection, co-linkage, length, and depth) showed that, in terms of manifestation, cultural elements do not have desirable conditions and do not show integration with the space like a &linking member.& this undesirable situation has also affected the position of these elements in the eyes of visitors. the findings from the questionnaires showed that these elements were unable to effectively convey their message to the audience. the results indicate that there is no clear plan or idea for establishing and conveying the message of cultural elements. the outcome of these findings suggests doubt in achieving the functional goals of the cultural function of the mellat garden as an influential urban space in mashhad.