سرگذشت میرزا احمد آشتیانی و نقش و جایگاه او در حوزۀ فلسفی تهران

میرزا احمد آشتیانی از بزرگان حوزه فلسفی تهران و از ارکان اصلی انتقال فلسفه به طبقات متاخرتر بشمار میرود. میزان اهتمام و اشتغال او به فلسفه و عرفان، بگونه یی است که میتوان وی را در طبقۀ اهل فلسفه جای داد. او در مکتب میرزا ابوالحسن جلوه، تحصیل نمود و از محضر آقاعلى مدرس زنوزى بهره برد تا آنکه خود در علوم عقلى صاحبنظر گردید، بگونه یی که در جلسه درس اسفار او فضلاى درجه اول نجف که بسیارى از آنها مجتهد مسلم بودند، شرکت میکردند. میرزا احمد به تایید بزرگانی چون سید جلال الدین آشتیانی، بر مباحث عرفانى تسلط کامل داشت و در طرح مباحث عرفان نظری از دقت نظر بالایی برخوردار بود. نوشتار حاضر مشتمل بر دو بخش است. در بخش اول، سرگذشت میرزا احمد، ولادت و خاندان، مقام علمی، اساتید، شاگردان، آثار و خصوصیات اخلاقی وی، بررسی شده و بخش دوم، به اشتراکها و افتراقهای وی با عموم حکمای حوزه فلسفی تهران میپردازد.

mīrzā aḥmad āshtīyānī’s life and his role and place in tehran school of philosophy

mīrzā aḥmad āshtīyānī was one of the great figures of tehran school of philosophy and one of the main pillars of the transfer of philosophy to later generations. his involvement in philosophy and gnosis was to the extent that he can be considered a philosopher. he studied in the school of mīrzā abulḥassan jelwah and benefitted from the classes of āqā ‘alī modarres zunuzi until he became an authority in rational sciences. this is supported by the fact that some of the high-level scholars of najaf, many of whom were well-known jurisprudents, participated in his al-asfār classes. as acknowledged by some prominent figures such as sayyid jalāl al-dīn āshtīyānī, mīrzā aḥmad āshtīyānī was a master of gnostic debates and manifested great accuracy in discussing various problems in theoretical gnosis. the present paper consists of two parts. the first deals with the biography of mīrzā aḥmad, his birth and family, scientific status, masters, students, works, and moral characteristics, and the second part details the similarities and differences between his views and those of most of the philosophers of the tehran school of philosophy.