مطالعه شاخص های تحمل تنش خشکی، شاخص ها رشد و عملکرد در ژنوتیپ های گندم نان (Triticum aestivum L.)

تنش خشکی یکی از مهم ترین استرس های محیطی است که سبب کاهش رشد گیاهان می شود. در همین راستا، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و 20 ژنوتیپ گندم در سه شرایط تنش دیم، بدون تنش و یک بار آبیاری طی فصل زراعی 84-1383 در مزرعه آزمایشی موسسه تحقیقات دیم سرارود کرمانشاه انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفت های مورد مطالعه، بیان گر اختلاف معنی دار و وجود تنوع ژنتیکی لازم بین ژنوتیپ ها برای صفت های موجود و نیز امکان انتخاب برای اصلاح مقاومت به خشکی می باشد. تنش دیم باعث کاهش عملکرد در همه ژنوتیپ ها شد؛ ولی درصد کاهش در آنها متفاوت بود. ژنوتیپ های 17، 20 و 11 با مقادیر 9770، 3630 و 4180 کیلوگرم در هکتار به ترتیب بیش ترین عملکرد را در شرایط بدون تنش، تنش دیم و یک بار آبیاری داشتند. بر اساس میزان آب نسبی برگ و آب نسبی از دست رفته، ژنوتیپ های 9، 11 و 20 برای شرایط تنش دیم و یک بار آبیاری انتخاب شدند. در شرایط تنش دیم، مقدار عملکرد با آب نسبی برگ، آب نسبی از دست رفته برگ، سرعت جذب خالص و سرعت رشد نسبی هم بستگی مثبت و معنی دار نشان داد. شاخصهاmp و sti در جداسازی ارقام گروه a (ارقام دارای عملکرد بالا در هر دو شرایط تنش دیم و بدون تنش) موثرتر بودند. از لحاظ این دو شاخص، ژنوتیپ های 9، 11 و 20 بیش ترین و ژنوتیپ های 1 و 2 کم ترین مقدار را داشتند. بنابراین بر اساس تجزیه های آماری، میتوان ژنوتیپ های 9، 11 و20 را برای تحمل تنش خشکی انتخاب کرد.