پیش‌بینی گرایش به سوء مصرف مواد بر اساس خودبیگانگی تحصیلی، عملکرد خانواده و اهمال‌کاری تحصیلی با میانجی‌گری هوش هیجانی در دانش‌آموزان

هدف: این پژوهش با هدف پیش‌بینی گرایش به سوء مصرف مواد بر اساس خودبیگانگی تحصیلی، عملکرد خانواده و اهمال‌کاری تحصیلی با میانجی‌گری هوش هیجانی در دانش‌آموزان انجام شد.روش: روش تحقیق این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری تمامی دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهرستان بیجار در سال تحصیلی 1401-1400 به تعداد 500 نفر بودند که با توجه به جدول گرجسی_ مورگان، 217 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه های گرایش به سوء مصرف مواد جانسون (1989)، خودبیگانگی تحصیلی دیلون و گروات (1976)، عملکرد خانواده اپشتین و همکاران (1983)، اهمال‌کاری تحصیلی سولومون و راث‌بلوم (2013) و هوش هیجانی برادبوری و گریوز (2004) بود. داده‌های پژوهش با آزمون تحلیل مسیر و استفاده از نرم افزار آماری spss نسخه 24 و amos مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که بین خودبیگانگی تحصیلی، عملکرد خانواده و اهمال‌کاری تحصیلی با هوش هیجانی در دانش‌آموزان رابطه معنادار وجود دارد (0.05>p). نتایج تحلیل رگرسیون گام‌ به‌گام نیز بیانگر این بود که از خودبیگانگی آموزشی 0.635، عملکرد خانواده 0.520، هوش هیجانی 0.366 و اهمال‌کاری تحصیلی 0.731 از  گرایش به مصرف مواد را تبیین می‌کند.نتیجه‌گیری: با توجه به اهمیت نقش اساس خودبیگانگی تحصیلی، عملکرد خانواده و اهمال‌کاری تحصیلی در گرایش دانش آموزان به مواد مخدر نتایج پژوهش حاضر می‌تواند در زمینه برنامه‌ریزی و اتخاذ سیاست‌های مقتضی جهت ارائه برنامه‌های آموزشی به خانواده‌ها و دانش آموزان آن‌ها مفید باشد.

predicting drug abuse tendency based on academic alienation, family functioning, and academic procrastination with the mediation of emotional intelligence in students

introduction: this study investigates the prediction of drug abuse tendency among students based on academic alienation, family functioning, and academic procrastination, mediated by emotional intelligence. method: a descriptive-correlational design was used, targeting 500 male secondary students in bijar city (2021–2022). a sample of 217 was selected via convenience sampling (morgan-krejcie, 1970). data were collected using questionnaires on drug abuse tendency (johnson, 1989), academic alienation (dillon gruet, 1976), family functioning (epstein et al., 1983), academic procrastination (solomon rothblum, 2013), and emotional intelligence (bradbury greaves, 2004), analyzed via path analysis in spss (version 24) and amos. results: academic alienation, family functioning, and academic procrastination significantly predicted drug abuse tendency through emotional intelligence (p < 0.05), explaining 63.5%, 52.0%, and 73.1% of the variance, respectively. conclusion: these factors highlight the role of academic and familial influences in drug abuse tendency, informing targeted educational interventions.