آموزش اِستم: چارچوبی برای رویارویی با بحران رشته‌های ریاضی دانشگاهی در ایران

در ایران، رشته های ریاضی دانشگاهی از شروع دهه 1390، با افت کمّی و کیفی فزاینده ای مواجه شده است و سیاست گذاران آموزش عالی را با چالش مواجه کرده است. به ویژه جایگزینی آموزش حضوری با آموزش مجازی در دوران همه گیری و حضور پُررنگ تکنولوژی دیجیتال و هوش مصنوعی، مانند شتاب دهنده ای عمل کرد که هم سلیقة یادگیری و انتظار دانشجویان را از تحصیلات دانشگاهی تغییرداد و هم قواعد بازارکار را دگرگون نمود. برای رویارویی با این بحران، رویکردمتفاوتی به چهارحوزه «علوم[2]-تکنولوژی-مهندسی-ریاضی» (اِستِم) در آموزش عالی، توجه دوباره ای را جلب کرد. هدف از این پژوهش، بررسی استفاده از آموزش اِستم برای رویارویی با چالش های رشته ریاضی دانشگاهی درایران بود. بدین منظور، ابتدا سیرتاریخی توجه به رشته های تشکیل دهنده اِستم در ایالات متحده که خاستگاه این آموزش بوده، مطالعه شد. سپس با مرور نظام وار اسناد، ابتکارهای پنج کشور که هرکدام نقش عمده ای در پیشبرد اِستم داشته اند، استخراج شده و چارچوبی برای مواجهه با بحران رشته‌های ریاضی دانشگاهی در ایران تدوین‌ شد. دستاورد اصلی این مطالعه این‌است که آموزش اِستم، نیازمند مشارکت بین گروهی/ بین دانشکده ای و مراکز پژوهشی دانشگاه ها با تبیین هدف مشترک، حمایت از پژوهش های تلفیقی توسط سیاست گذاران، توانمند‌سازی نیروی‌انسانی در مدرسه و دانشگاه از طریق توسعه‌حرفه‌ای، عبور از برنامه های آموزشیِ تجویزی و همچنین توجه به‌نقش کلیدی ریاضی در توسعة تکنولوژی و هوش مصنوعی و متحول شدن بازار‌کار است. 

stem education: a suitable framework for encountering the crisis of university mathematics in iran

university mathematics in iran is facing crisis in terms of the quality and quantity of students since 2011 and one of the main causes’ is known as unemployment of its graduates. in the meanwhile, virtual education during the pandemic changed the expectations and the learning style of students. digital technology and ai changed the job market as well and required a workforce equipped with new knowledge and skills. by reviewing the related literature, the integrative approach to stem education was identified to encounter the above crisis. according to the research purpose, we first studied the evolution of these disciplines in the usa as home to stem education. we then reviewed all accessible documents taking the research synthesis approach and used qualitative content analysis. the results showed that to prepare graduates for new job market that is highly competitive and unstable, four faculties should cooperate and collaborate to revise their programs and develop innovative and flexible curriculum with different emphasis considering the diversity of various fields. in addition, universities must give financial support to stem departments to focus on relevant research towards developing new curriculum for the improvement of mathematics and other stem disciplines.