نقش اعضای هیات علمی در ارزشیابی برنامه‌های درسی رشته های علوم انسانی دانشگاههای برتر ایران و جهان به منظور طراحی مقیاس مطلوب

هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش و جایگاه اعضای هیات علمی در ارزشیابی برنامه‌های درسی دانشگاههای برتر کشور و جهان به منظور طراحی یک مقیاس ارزشیابی برنامۀ درسی ویژۀ اعضای هیات علمی می‌باشد. پژوهش بصورت ترکیبی از نوع اکتشافی-متوالی در قالب ساخت ابزار می باشد. جامعۀ آماری شامل چهار گروه اعضای هیات علمی و صاحبنظران برنامه ریزی درسی و دانشگاههای برتر دولتی، مسئولین مراکز مطالعات دانشگاههای برتر دولتی، مسئولین وزارت علوم و اسناد و مدارک دانشگاههای منتخب جهان بوده است. نمونه گیری بصورت هدفمند بوده است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها مصاحبۀ نیمه سازمان یافته، تحلیل مستندات و مقیاس ارزشیابی برنامۀ درسی محقق ساخته بوده است. روائی مصاحبه با استفاده از نظرات متخصصان و پایائی آن با استفاده از فرم تحلیل محتوا، پیاده‌سازی مجدد و استفاده از گروه همتا بدست آمده است. روائی مقیاس بصورت محتوائی، اعتباریابی آن از طریق ضریب لاشه و همبستگی درونی گویه‌ها از طریق آلفای کرونباخ برآورد شده است. یافته‌ها نشان داد که در دانشگاه‌های معتبر جهان، اعضای هیات علمی نقش کلیدی در فرایند ارزشیابی برنامه‌های درسی دارند. در مقایسه با آن، در دانشگاههای ایران، ذینفعان برنامه مشارکت محدودی در ارزشیابی برنامه های درسی دارند، لکن با توجه به بسترهای فراهم شده، اعضای هیات علمی به نسبت سایر گروههای ذینفع، مشارکت بیشتری در ارزشیابی برنامه‌ها دارند. پاسخگویان مواردی نظیر دعوت رسمی از اعضای هیات علمی، اجرای ارزشیابی های سالیانه، اجرای ساز وکارهای تشویقی و برگزاری نشست های مشورتی گروههای آموزشی با استادان را از جمله راهکارهای بهبود ارزشیابی برنامۀ درسی می دانند. با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده از دانشگاههای داخل و خارج کشور، یک مقیاس هشت حیطه‌ای اعتباریابی شده دارای60 گویه و 6 سئوال باز، برای ارزشیابی برنامۀ درسی از دیدگاه اعضای هیات علمی تدوین گردیده است.

the role of faculty members in the evaluation process of academic curricula of humanities in top universities of iran and the world

the aim of this study is to investigate the status of faculty members in the evaluation of curricula of top universities in the country and the world in order to design a scale for evaluating the valid curriculum for faculty members. this research has a mixed method of exploratorysequential type in the form of tool design. the statistical population consisted of four groups of curriculum development experts and faculty members from top universities, officials of study centers of top public universities, officials of the ministry of science and documents of selected universities of the world. the sampling process was conducted through purposeful method and the data collection tools were a semiorganized interview, document analysis and a curriculum evaluation scale. the findings revealed that top universities around the world use the ideas from all internal and external stakeholders such as faculty members, students, alumni and employers in the curriculum evaluation process. in iranian universities, internal and external stakeholders are limited in their ability to evaluate curricula, and faculty members are more likely to participate in the evaluation of academic curricula than other groups, depending on the context in which they are offered. finally a scale of eight validated domains with 60 items and 6 openended questions is developed and presented for curriculum evaluation based on the perspectives of university faculty members.