تحلیل روند et0و اثر نسبی متغیرهای اقلیمی روی آن (مطالعه موردی: خرمدره، قیدار و آببر)

در این مطالعه، روند تغییرات تبخیر-تعرق پتانسیل گیاه et0 و اهمیت تاثیر نسبی متغیر های هواشناسی بر آن در سه ایستگاه خرمدره، قیدار و آببر تحلیل شد. روش فائو-پنمن-مانتیث برای تخمین et0 و روش تجزیه به عامل ها (fa) برای مطالعه اثر متغیرهای اقلیمی بر et0 استفاده شد. متغیرهای مورداستفاده شامل بارش، بیشینه و کمینه دمای هوا، سرعت باد، رطوبت‌نسبی و ساعات آفتابی بود. در هر ایستگاه، روند تغییرات et0 با روش های اسپیرمن (sp) و مان-کندال (mk) تحلیل شد. نتایج نشان داد که در آببر، روند تغییرات et0 با هر دو روش در سطح 05/0 نزولی و معنی دار بود. در قیدار، روند با روش mk در سطح 05/0 نزولی و معنی دار، اما با روش sp نزولی و غیر معنی دار بود. این روند درخرمدره با روش sp صعودی اما غیر معنی دار بود. ماتریس همبستگی بین متغیرهای اقلیمی تشکیل شد. معنی‌داری ضرایب همبستگی آزمایش شد. نتایج نشان داد که در خرمدره کلیه ضرایب همبستگی در سطح 05/0 معنی دار بودند. نتایج fa نشان داد که در همه ایستگاه ها، دو عامل اول دارای مقدار ویژه بیش از یک بودند. در این ایستگاه ها، دو عامل نخست، در کل بین 49/83 و 14/86 درصد واریانس را در ‌بر داشتند. پس از چرخش وریماکس ضرایب عامل ها محاسبه شد. نتایج نشان داد که در ایستگاه خرمدره، tmax و tminحساس‌ترین متغیرهای موثر بر et0  بودند. در قیدار و آببر تنها tmax حساس ترین متغیر موثر بر et0  بود. با توجه به ضرایب عامل دوم، سرعت باد در ایستگاه های خرمدره و قیدار و بارش در آببر به‌عنوان دومین متغیر حساس و موثر بر et0 بود.

trend analysis of et0 and relative importance of climatic variables on et0 (case study: stations khorramdareh, gheidar, and abbar)

in this study trends in et0 and the relative importance of climatic variables on et0 were analyzed for three stations namely khorramdareh, gheidar, and abbar. the penman- monteith fao-56 method was used to estimate et0 and the factor analysis method was used to study the effect of climatic variables on et0. the climatic variables used here were precipitation, maximum air temperature, minimum air temperature, wind speed, relative humidity, and actual sunshine hours. for each of the stations, trends in et0 were analyzed using the spearman (sp) and mann-kendall (mk) methods. results showed that in the station abbar, trends were downward and significant at 0.05 level using both methods. in the station gheidar, trends were downward and significant at 0.05 level using the mk method, however, the trend was decreasing (insignificant) using the sp approach. the correlation matrix of climatic variables was constructed. the correlation coefficients were tested for their significance. results showed that all the correlation coefficients in khorramdareh were significant at 0.05 level. results of fa indicated that in all the sites, the eigenvalues of the first two factors were more than unity. these two factors accounted for about 83.49 to 86.14 percent of variances in the stations. after varimax rotation, the factor loadings were calculated. results showed that in the station khorramdareh, the tmax and tmin were the most sensitive variables affecting et0. it was the tmax alone in the gheidar and abbar stations. according to the second-factor loadings, the wind speed (in khorramdareh and gheidar) and the precipitation (in the station abbar) were the second most sensitive variables affecting et0.