بررسی اشکال آلی و معدنی عناصر مس، روی و منگنز بر عملکرد تولیدی و تولید مثلی مرغ‌های مادر گوشتی

هدف: هدف از مطالعه حال حاضر بررسی اثرات اشکال آلی و معدنی مس، روی و منگنز بر عملکرد تولیدی و تولید‌مثلی مرغ‌های مادر گوشتی سویه راس 308 در هفته‌های 33 و 36 بود.روش پژوهش: در مطالعه حاضر از 240 قطعه مرغ و 30 قطعه خروس گوشتی سویه راس 308 در یک آزمایش فاکتوریل 2×3 با سه نوع ماده معدنی (مس، روی و منگنز) و با دو شکل (آلی و معدنی) در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار، پنج تکرار و در هر تکرار هشت قطعه مرغ و یک قطعه خروس استفاد شد. هفته‌های 29 تا 32 به‌عنوان دوره سازگاری در نظر گرفته شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- جیره حاوی روی معدنی، 2- جیره حاوی روی آلی، 3- جیره حاوی مس معدنی، 4- جیره حاوی مس آلی، 5- جیره حاوی منگنز معدنی و 6- جیره حاوی منگنز آلی بود. مقدار موردنیاز عناصر به شکل معدنی برای مس (سولفات مس) 16 میلی‌گرم/کیلوگرم، روی (سولفات روی) 90 میلی‌گرم/کیلوگرم و منگنز (سولفات منگنز) 130 میلی‌گرم/کیلوگرم بود و مقدار توصیه‌شده عناصر به شکل آلی در مطالعه حال حاضر برای مس (مس-متیونین) 13.33 میلی‌گرم/کیلوگرم، روی (روی-متیونین) 48.65 میلی‌گرم/کیلوگرم و منگنز (منگنز-متیونین) 73.86 میلی‌گرم/کیلوگرم بود. داده‌های به‌دست‌آمده با روش lsmeans توسط نرم‌افزار آماری sas مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد که استفاده از جیره‌های حاوی اشکال آلی عناصر بر صفات تولید تخم، توده تخم، وزن تخم، تخم قابل جوجه‌کشی، نرخ باروری، قابلیت جوجه درآوری و وزن جوجه تازه هچ‌شده معنی‌دار بود. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، روی آلی موجب افزایش درصد تولید تخم، درصد وزن تخم و توده تخم در هفته‌های 33 و 36 مطالعه شد. با این‌حال، روی معدنی تاثیر بهتری بر توده تخم در مقایسه با منگنز معدنی داشت. علاوه بر این، تاثیر مس آلی و معدنی و روی معدنی در درصد تولید تخم در این هفته‌ها به‌طور قابل‌توجهی بیش‌تر از تاثیر منگنز معدنی بود. به همین ترتیب، در زمینه وزن تخم‌مرغ نیز تاثیر مثبت و قابل‌توجهی از ترکیب مس آلی و روی معدنی مشاهده شد که عملکرد بهتری نسبت به مس معدنی و منگنز آلی و معدنی داشت. هم‌چنین نتایج نشان داد اثر روی آلی بر درصد تخم قابل جوجه‌کشی به‌‌طور قابل‌توجهی بیش‌تر از سایر عناصر با اشکال آلی و معدنی در بین تیمارها در هفته‌های موردبررسی بود. نتایج تحقیق حاضر در مورد درصد قابلیت جوجه‌درآوری نشان داد که اثرات روی آلی و معدنی بیش‌تر از سایر عناصر بود. علاوه بر این، اثر این عناصر بر درصد نرخ باروری نیز معنی‌دار بود، به‌طوری‌که اثر روی آلی و معدنی نسبت به سایر عناصر آلی و معدنی بالاتر مشاهده شد. اثر عناصر موردبررسی بر وزن جوجه‌های تازه تولیدی (تازه هچ شده) نشان‌دهنده برتری اثر روی آلی در مقایسه با سایر عناصر آلی و معدنی بود.نتیجه‌گیری: به‌طور کلی تاثیر شکل آلی عناصر بر صفات مورد مطالعه بیش‌تر از شکل معدنی عناصر مورد مطالعه بود و بیش‌ترین تاثیر تیمارها بر صفات مورد مطالعه به‌ترتیب مربوط به روی آلی و کم‌ترین تاثیر تیمارها بر صفات مورد مطالعه مربوط به منگنز معدنی بود. بر اساس نتایج حال حاضر استفاده از اشکال آلی عناصر معدنی (بخصوص روی آلی) برای بهبود صفات تولیدی و تولیدمثلی مرغ‌های مادر گوشتی توصیه می‌شود.

investigating the organic and mineral forms of copper, zinc, and manganese on the productive and reproductive performance of broiler breeder hens

objective: the present study aimed to investigate the effects of organic and inorganic forms of copper, zinc, and manganese on broiler breeder hens’ productive and reproductive performance of ross 308 broiler breeders at 33 and 36 weeks.method: in this study, 240 hens and 30 roosters of ross 308 strain were used in 30 experimental pens. this research was carried out as a factorial experiment 2×3 with three types of minerals (copper, zinc, and manganese) and two forms (organic and inorganic) in a completely randomized design with six treatments, five replications, and 8 hens and one rooster in each replication. weeks 29 to 32 were considered as the adaptation period. the experimental treatments included: 1) diet containing inorganic zinc, 2) diet containing organic zinc, 3) diet containing inorganic copper, 4) diet containing organic copper, 5) diet containing inorganic manganese, and 6) diet containing organic manganese. the required amount of elements in inorganic form was 16 mg/kg for copper (copper sulfate), 90 mg/kg for zinc (zinc sulfate) and 130 mg/kg for manganese (manganese sulfate) and the recommended amount of elements in organic form in the present study was 13.33 mg/kg for copper (copper-methionine), 48.65 mg/kg for zinc (zinc-methionine) and 73.86 mg/kg for manganese (manganese-methionine). the data obtained by lsmeans method were analyzed by sas statistical software.results: the results indicated that the use of diets containing organic forms of elements had a significant effect  on egg production traits, including egg production rate, egg mass, egg weight, hatchable eggs, fertility rate, hatchability, and the weight of hatched chicks (p< 0.05). specifically, organic zinc enhanced the percentage of egg production, egg weight, and egg mass during weeks 33 and 36 of the study. however, inorganic zinc demonstrated a better effect on egg mass compared to inorganic manganese (p< 0.05). furthermore, the effect of organic and inorganic copper, as well as inorganic zinc, on the percentage of egg production in these weeks was significantly greater than that of inorganic manganese (p< 0.05). similarly, regarding egg weight, a significant positive effect was observed from the combination of organic copper and inorganic zinc, which performed better than inorganic copper and organic and inorganic manganese (p< 0.05). the results also revealed that the effect of organic zinc on the percentage of hatchable eggs was significantly greater than that of other organic and inorganic elements among the treatments in the  weeks studied (p< 0.05). in addition, the findings regarding hatchability indicated that the effects of both organic and inorganic zinc surpassed those of other elements (p< 0.05). the influence of these elements on the fertility rate was also significant, with organic and inorganic zinc exhibiting a higher effect than other organic and inorganic elements (p< 0.05). lastly, the impact of the studied elements on the weight of freshly hatched chicks demonstrated the superiority of organic zinc compared to other organic and inorganic elements.conclusions: in general, the effect of organic form of elements on the studied traits was greater than the inorganic form of elements, and the highest and lowest effect of the treatments on the studied traits were related to organic zinc and inorganic manganese, respectively. based on the present results, the use of organic forms of elements (especially organic zinc) is recommended to improve the production and reproductive traits of broiler breeders.