تحلیلی برکاربردهای عملی نظریه اخلاقی علامه مجلسی

اخلاق یک امر مهم و نیاز ضروری برای همه‌ جوامع بشری بوده و تا کنون در حوزه‌ اخلاق نظری و عملی دیدگاه‌های مختلفی از سوی هریک از اندیشمندان و اخلاق‌پژوهان شرقی و غربی ارائه شده است. اندیشمندان اسلامی نیز به این امر اهتمام ویژه داشته و رسالت اصلی دین را پرورش انسان‌ها در حوزه‌ اخلاق می‌دانند. از جمله این اندیشمندان علامه محمدباقر مجلسی است. ایشان داعیه‌دار «طرح اخلاقی نقلی» با بهره‌گیری از آموزه‌های وحیانی است و در کتا‌ب‌ها و نگاشته‌های خویش به اخلاق عنایت بسیار داشته است. ازاین‌رو در جهت دستیابی به دیدگاه‌های اخلاقی ایشان، این پژوهش با رویکرد تحقیقی تحلیلی و با مطالعه آثار وی در پی پاسخ به این سوال است که نظریه‌ اخلاقی علامه مجلسی چیست؟ و چه تاثیری در حوزه‌ اخلاق کاربردی و عملی دارد؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که نظریه‌ اخلاقی ایشان نظریه‌ای تلفیقی است که شامل هر سه نظریه‌ اصلی مطرح در اخلاق هنجاری می‌شود و می‌توان آن را یک «کلان نظریه» دانست. این مطلب مهم‌ترین جنبه‌ ابداعی و نوآورانه در نظریه ایشان است. اما مهم‌تر آنکه نظریه‌ علامه مجلسی در تمام حوزه‌های اخلاق کاربردی و عملی، از جمله اخلاق فردی، اجتماعی، محیط ‌زیست و اخلاق خدایی اثرگذار است. در واقع نظریه‌ ایشان برخلاف دیگر نظریات مطرح، به‌ویژه نظریات مطرح در جهان غرب که خالی از هر نوع اخلاق خداباور هستند، تمام ارتباطات اخلاقی انسانی (ارتباط با خود و با دیگری و مهم‌تر از همه با خدا) را پوشش می‌دهد.

an analysis of the practical applications of allama majlisi’s ethical theory

as a vital necessity for all societies, ethics has seen diverse theoretical and practical approaches by eastern and western thinkers and ethicists. islamic scholars also have paid special attention to this issue and considered the main mission of religion to be the ethical education of man. having paid great attention to ethics in his books and writings, allama majlisi advocates a narrative-based ethical framework rooted in revelation. reviewing his books, this analytical study examines his ethical theory and its impact on applied ethics. findings reveal that majlisi’s theory integrates the three major normative ethical theories, forming a macro-theory. this innovative approach comprehensively addresses human ethical relations across individual, social, environmental, and divine ethics. unlike secular western theories, majlisi’s framework emphasizes theocentric ethics and includes all human moral relations (with oneself, with others, and most importantly with god).