نظریه‌ اخلاق سیاسی امام خمینی(ره): ثبات یا چرخش‌های سه‌گانه؟

مسئله‌ مقاله حاضر این است که آیا امام خمینی(ره) به‌عنوان یک حاکم اسلامی همیشه قائل به اخلاق اسلامی بود یا نظریه‌ اخلاقی ایشان بعد از انقلاب و برقراری حکومت اسلامی به مقتضای زمان دچار چرخش شد و ایشان بعد از قائل بودن به «اخلاق فضیلت» و «اخلاق دینی»، به «وظیفه‌گرایی» و «اخلاق نیمه‌دینی» و در نهایت، به «نتیجه‌گرایی» و «اخلاق سکولار» متمایل گشت؟ این نوشتار با استفاده از روش «تاریخی و تحلیلی» به این نتیجه رسیده‌ که اولاً مدافعان نظریه‌ «چرخش‌های سه‌گانه نظریه‌ اخلاق سیاسی امام خمینی(ره)» دچار خبط تاریخی بزرگی شده‌اند؛ ثانیاً جملات شاهد گرفته شده از سخنان امام راحل(ره) لزوماً به معنای گرایش ایشان به فضیلت‌گرایی، وظیفه‌گرایی و نتیجه‌گرایی نیست؛ ثالثاً هیچ‌کدام از نظریه‌های سه‌گانه مزبور تهافتی با اخلاق دینی ندارد، بلکه ممکن است از یک‌سو، هریک از نظریه‌های اخلاق هنجاری را بپذیریم و از سوی دیگر هم قائل به اخلاق دینی یا اخلاق عرفی‌گرا (سکولار) باشیم.

imam khomeini’s theory of political ethics: consistency or three shifts?

this study addresses whether imam khomeini’s political ethics remained “islamic”, virtue -oriented and religious” or shifted to deontological and semi-religious ethics and finally, to consequential and secular” ethics after the islamic revolution. using historical-analytical methods, it refutes the three shifts hypothesis, arguing that imam khomeini’s ethical stance aligned with religious principles. his rhetoric did not necessarily show tendency towards virtue ethics, deontology, or consequentialism. these, in fact, do not contradict religious ethics since one may, on the one hand, accept any of the theories of normative ethics and, on the other hand, believe in religious ethics or secular ethics.