تاثیر نوع بستر کشت و ورمی واش بر ریشه زایی قلمه زیتون و رشد آن

سابقه و هدف: سطح زیر کشت زیتون در کشورمان حدود 60000 هکتار گزارش شده است. یکی از مشکلات اصلی تکثیر زیتون با قلمه، سخت ریشه‌زا بودن قلمه آن است. نوع بسترکشت، دما، عمق، رطوبت و زهکشی بستر کشت، زمان قلمه‌گیری، کیفیت قلمه، تیمار قلمه‌ها پیش یا پس از قلمه‌گیری با تنظیم‌کننده‌ها و غلظت بهینه این مواد از مهمترین عامل‌هایی هستند که برای افزایش ریشه‌زایی قلمه ها مورد توجه محققین و تولیدکنندگان نهال از قلمه است. با توجه به ارزش اقتصادی تولید نهال زیتون از قلمه‌، شناسایی بسترهای کشت قابل دسترس و روش‌های بهبود درصد ریشه‌زایی قلمه ها در این نوع بسترها، ارزش و اهمیت اقتصادی دارد. به‌دلیل درصد ریشه‌زایی پایین و سرعت کم فرایند ریشه‌زایی قلمه‌های زیتون، معمولا از هورمون‌های ریشه‌زا برای تکثیر این محصول استفاده می‌شود. این تحقیق با هدف بررسی اثر کود مایع ارگانیک (ورمی‌واش) بر ریشه‌زائی قلمه‌های زیتون در پنج نوع بستر کشت انجام شد. مواد و روش‌ها: تاثیر بستر کشت و عوامل محرک ریشه‌زایی بر درصد ریشه‌زایی و رشد قلمه‌های رقم زرد زیتون به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای انجام شد. فاکتورها شامل بستر کشت ( ماسه رودخانه‌ای، پرلیت، سولوپیت، ماسه رودخانه‌ای + پرلیت، ماسه رودخانه‌ای + سولوپیت) و محرک ریشه‌زایی (آب چاه بعنوان شاهد، ورمی‌واش و هورمون ایندول بوتیریک اسید ) بود. بعد از آماده شدن بسترهای کشت، یک سوم قلمه‌ها قبل از غرس با هورمون ریشه زایی تیمار و در دوره ریشه زایی و رشد، با آب چاه، و مابقی قلمه‌ها بعد از غرس در بسترها، یا با آب چاه و یا با ورمی‌واش رقیق شده، در مواقع نیاز آبیاری شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشترین درصد ریشه‌زائی و بیشترین رشد قلمه‌های ریشه‌دار شده در بسترهای کشت تلفیقی‌ (ماسه + پرلیت و ماسه + سولوپیت) در مقایسه با بسترهای کشت ساده (ماسه، پرلیت و سولوپیت) به‌دست آمد. کمترین درصد ریشه‌زائی و رشد قلمه‌ها در ماسه بود. بیشترین مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم در برگ قلمه‌های ریشه‌دار شده در بسترهای کشت تلفیقی بدست آمد. علاوه بر این، در اغلب موارد درصد ریشه‌زایی، رشد ریشه در قلمه‌های ریشه‌دار شده و همچنین مقدار عناصر غذایی در برگ قلمه‌ها در بسترهای تیمار شده با ورمی‌واش و هورمون رشد، تفاوت معنی دار نداشت. نتیجه‌گیری: استفاده از بسترهای کشت تلفیقی شامل: ماسه + پرلیت و ماسه + سولوپیت در مقایسه با بسترهای ساده شامل ماسه، پرلیت و سولوپیت برای ریشه‌زایی قلمه‌های رقم زرد زیتون با استفاده از ورمی‌واش تولیدی شرکت فناور کود طبیعت، بجای هورمون iba وارداتی، قابل توصیه است.

effect of culture medium and vermiwash on olive cutting rooting and its growing

background and purpose: the area under olive cultivation in iran, is reported to be about 60,000 hectares. one of the main problems of olive propagation with cuttings is that the cuttings are difficult to root. the type of substrate, humidity, depth, drainage, temperature, cutting time, cutting quality, treatment of cuttings before or after cutting with regulators and the optimal concentration of these regulators are among the most important factors that are interest to researchers to increase rooting. considering the economic value of olive seedling production from cutting, identification of culture media and methods of improvement of rooting percentage are economically important. due to the low rooting percentage and the slow speed of the rooting process of olive cuttings, rooting hormones are usually used for the propagation of this product. this research was conducted with the aim of investigating the effect of using organic liquid fertilizer (vermiwash) on the rooting of olive cuttings in five types of culture media.materials and methods: this research was conducted by comparing five types of single and integrated culture media including: river sand, perlite, solopeat, river sand + perlite river sand + solopeat rooting stimulating treatments including: irrigation water (as a control), organic liquid fertilizer (vermiwash) and indole butyric acid (iba) in a factorial experiment in the form of a completely randomized design with three replications in greenhouse conditions on the percentage of rooting and growth of the cuttings of the yellow olive variety in the tarom city, zanjan. moreover, as an innovative and technological product, effect of vermiwash on rooting was investigated and compared with iba imported from merck company, germany.result: results showed that the highest percentage of rooting and growth of rooted cuttings were obtained in integrated culture media (sand + perlite sand + solopeat) compared to single culture media (sand, perlite, solopeat). furthermore, among the single cultivation substrates, lowest percentage of rooting and growth of cuttings was obtained in sand. the highest content of nitrogen, phosphorus and potassium in the leaves of the rooted cuttings was obtained in integrated culture media. mostly, the highest percentage of rooting, the maximum of root growth in rooted cuttings, as well as, maximum amount of nutrients in leaves of the cuttings were obtained in the mediums treated with vermiwash, but in most cases, there was no significant differences between vermiwash and iba. conclusion: it is recommended to use integrated culture media including: sand + perlite or sand + solopeat for the rooting of yellow olive variety cuttings by applying fertigation treatment with organic liquid fertilizer (vermiwash) instead of iba hormone.